1/??

Juliusz Słowacki�  Juliusz Słowacki�
En Svisujo  W Szwajcarii

tradukita de Antoni Grabowski

I.  I

Post ŝia forflugo, post sonĝo la ora, Mi svenas sopire, sekiĝas dolora. Ne scias mi, kial anim’ al ĉieloj ne flugas el cindroj post ŝi, al anĝeloj? Pro kio ne flugas al mondo alia, Al ŝi, la savita, amata la mia?

Odkąd zniknęła jak sen jaki złoty,

Usycham z żalu, omdlewam z tęsknoty. I nie wiem, czemu ta dusza, z popiołów, Nie wylatuje za niądo aniołów? Czemu nie leci za niebieskie szranki, Do tej zbawionej i do tej kochanki?

II.  II

…  …

2/??

En svisa montaro ekzistas kaskado, De l’ Aar lazura la akvo-falado. Vi tien rigardu kun kap’ turniĝanta! Vi vidas pluvarkon sur kavo ŝaŭmanta? Sur blankaj nebuloj sin tuta pendigas, Nenio ĝin miksas, nenio forigas; Nur iam ŝafido la blanka trairas Al rando de l’ valo tra l’ arko ĉiela, Mordeti je roza arbet aŭ avela; Aŭ ia kolombo, ĉar akvon deziras, Fiera, iĝante al briloj simila, Brilarkon rapide traflugas, mem brila. Mi tie ŝin vidis! tuj amo min prenis; Ke ŝi el pluvarko, el ŝaŭmo elvenis, Mi kredi komencis, la kredo nun restis, Tiel luma de sunaj radioj ŝi estis! Tiel plena ŝi estis de lumo anĝela! Kaj ŝia lazura pupil’ tiel hela! Okuloj leviĝis de pied’ al plekt’ hara: Por ili ŝi estis amata kaj kara; Kaj post la vidsento, ekami iganta, Ekiris la koro, animo sekvanta; Kaj tiel rapide ekiĝis amado, Ke volis mi flugi al ŝi tra l’ kaskado. Mi timis, ke flugos ŝi, pala vidaĵo, Antaŭ’ ol animo kun krio vekiĝos, Al arko ĉiela, kaskad’, profundaĵo, Ŝi falos, sin solvos kaj de mi foriĝos. Ektimis mi kiel en sonĝo magia, Ĉar jam mi ŝin amis, ŝi estis jam mia. Mi tiel renkontis ŝin solan sub hela Pordego kolora de l’ arko ĉiela. Surblovis min ĉarme de l’ amo ekblovo, Okulmallevinte, mi staris sen movo.

W szwajcarskich górach jest jedna kaskada, Gdzie Aar wody błękitnymi spada. Pozwól tam spójrzeć zawróconej głowie. Widzisz tętęczęna burzy w parowie? Na mgłach srebrzystych cała sięrozwiesza, Nic jąnie zburzy i nic jąnie zmiesza; A czasem tylko jakie białe jagnię Przez tęczęidzie na skraju doliny Szczypać kwitnące ró że i leszczyny; Lub jaki gołąb, co wody zapragnie, Jakby sięblaskiem pochwalić umyślnie, Przez tęczęszybko przeleci i błyśnie. Tam jąujrzałem! i wnet rozkochany, Że z tęczy wyszła i z potoku piany, Wierzyć zacząłem i wierzędo końca; Tak jasnąbyła od promieni słońca! Tak pełna w sobie anielskiego świtu! Tak rozwidniona zrennicąz błękitu! — Gdy oczy przeszły od stóp do warkoczy, To zakochały sięw niej moje oczy; A za tym zmysłem, co kochać przymusza, Poszło i serce, a za sercem dusza. I tak sięzaczął prędko romans klecić, Że chciałem do niej przez kaskadęlecić; Bo sięlękałem, że jak widmo blade, Nim dusza ze snu obudzona krzyknie, Upadnie w przepaść, w tęczęi w kaskadę I roztopi się, i zgaśnie, i zniknie; I byłem jak ci, co sięwe śnie boją, Bo ju żem kochał, bo ju ż była moją. I tak raz pierwszy spotkałem jąsamą Pod jasnątęczy ró żnofarbnej bramą; Powiew miłości owiał mięuroczy. Stanąłem przed niąi spuściłem oczy.

III.  III

…  …

3/??

Mi poste ŝin sekvis tra monto kaj valo, Kaj apud lavanga la piedestalo, Kie neĝ’, kiel plata naĝil’ de giganta Delfeno, ĝis homaj piedoj aliras, Vaporon arĝenta naztruo elspiras, Kaj kuras Rodano el faŭko bluanta. En suna mateno jen tie, en fruo, Du ĉamojn ni iom timigis per bruo; Kiele de homa feliĉo konsciaj, Ekstaris la ambaŭ, senmovaj, radiaj, Kaj turnis okulojn kun fulmo-ekbriloj Al bluaj de mia amata pupiloj; Rigardis ŝin longe, en muta adoro, Sur sin kuŝiginte la kapojn el oro. Mi diris: vin ili ekamis en koro! Por tio, el buŝo, modeste fermita, Unua ridet’ al mi flugis vizita, Sed baldaŭ reflugis el voj’, por ripozo, Al sia nesteto, al perloj kaj rozo. Ĉar miaj okuloj observis vojaĝon, Rideto rozigis la blankan vizaĝon. Ho sciu: ne tiel ektuŝas je l’ koro Ruĝiĝo de ĵus ekflorinta la floro, Nek ravas migranton, per sia karmino, De alpa montaro la neĝa Virgino, Kun vangoj rozitaj de sun-ilumino, Kiel tiu senpeka, senhonta, subita Ruĝiĝ’ sur vizaĝo ridete naskita.

Poszedłem za niąprzez góry, doliny, I szliśmy razem u stóp tej lawiny, Gdzie śnieg przybiega a ż do stóp człowieka Spłaszczonąpłetwąjak delfin olbrzymi; Para mu z nozdrza srebrzystego dymi, A Rodan z paszczy błękitnej ucieka. Pamiętam chwilę... poranek był skwarny. Tameśmy szmerem spłoszyli dwie sarny; Te, jakby szczęścia ludzkiego świadome, Stanęły blisko złote, nieruchome; I utopiły oczów błyskawice W kochanki mojej błękitne zrennice; I długo patrząc, nieruchome obie, Głowy promienne pokładły na sobie. Rzekłem: “One sięzakochały w tobie!” Rzekłem — i za to z ust zamkniętych skromnie Najpierwszy uśmiech jej przyleciał do mnie. Przyleciał szybko i wrócił z podró ży Do swego gniazda, do pereł i ró ży; A gdy zobaczył, że oczów nie mru żę, Całąjej białątwarz zamienił w ró żę. A wiecie? ani tak za serce chwyta Rumieniec kwiatu, co świe żo rozkwita; Ani tak oko wędrowca zachwyca Gór nadalpejskich śnie żysta dziewica, Kiedy od słońca ró żane ma lica, Jak ten rumieniec bez wstydu i grzechu, Co sięna twarzy urodził z uśmiechu.

IV.  IV

…  …

4/??

Feliĉaj kaj solaj, de nun en veturoj, Ni estis naĝantaj sur lago-lazuroj. Sub ni, mi ne scias, ĉu estis boato, Ĉar mi de spiritoj fariĝis jam frato: Mi paŝis sur akvoj, ĉieliris flugile, Kaj ŝi min kondukis nun ĉien facile! Ŝi estis simila al blankaj la cignoj, De lago estrino, kun estraj insignoj; Ŝi naĝis flugante, boat’ sur postsignoj; Helaĵ’ post boato treniĝis safira, Kaj post la helaĵo, al ŝi, fiŝetaro Sin supren ĵetadis el akva la klaro! Ni naĝis kun tia arego postira, ridete en lando lazura sen fino; Ĉar estis ŝi kvazaŭ de akvoj diino: Ŝin trenis kolomboj, delfenoj profunde Kristalaj palacoj atendis ŝin funde, En nokto malhela de luno la kronoj, Kaj mi obeema al ĉiuj ordonoj.

Odtąd szczęśliwi byliśmy i sami,

Płynąc szwajcarskich jezior błękitami, I nie wiem, czy tam była łódź pod nami; Bom z duchy prawie zaczynał siębratać, Chodzić po wodach i po niebie latać; A ona tak mięprowadziła wszędzie! Ach! ona była jak białe łabędzie, Była jeziora błękitnego panią; Płynęła lecąc — łódź leciała za nią, Za łodziąjasność szafirowym szlakiem, Za tąjasnościąrybek korowody, I wyrzucały sięa ż do niej z wody; I z takimeśmy płynęli orszakiem Uśmiechając sięw błękitu krainie. Bo ona była jak wodne boginie: Miała powozy z delfinów, z gołębi, I kryształowe pałace na głębi, I księżycowe korony w noc ciemną... I mogła była, co chce, zrobić ze mną.

V.  V

Ŝi eble ne estas anĝelo ĉiela, Mi tiel meditis dum horo-duono! La kulpon forlavis konfeso fidela. Aŭskultu! Jen antaŭ preĝejo la Tella, Unua elsaltis sur ŝtonon ŝi sole, Ke amas min, laŭte ŝi diris petole Kaj reen min sendis sur lagan la helon, Per blanka la brusto puŝinte boaton. Kaj mi – ĉu konscii mi povis la staton! Ĉu prenos anĝeloj min en la ĉielon? Ĉu tondre de l’ lago forglutos min ondoj? Ĉu bruston krevigas ridetoj-respondoj? Ĉu kora degelas glaci’ varmigite? Anim’ ĉu ricevas flugilojn subite? Ĉu ora anĝelo animon eniras? Ĉu ĝoje ridetas la kor’ aŭ sopiras? Kunflugis subite potencoj korsentaj Kiel ar’ da kolomboj, ektrinki kontentaj Gutetojn el bano por plumoj arĝentaj, Kaj pure disflugi en ĉielostraton. Sed jen – ŝi alvokis kun mi la boaton. Ŝin aŭdis, ekvidis boat’, el lazuro Al ŝi tuj alnaĝis ĝi mem en la kuro.

Raz — że nie była niebieskim aniołem, Myślałem całe długie pół godziny; Wyspowiadałem siępotem z tej winy — Słuchajcie! — Oto przed Tella kościołem Pierwsza na kamień wyskoczyła płocha I powiedziała mi w głos, że mnie kocha, I odesłała mnie znów na jezioro, Łódkęmą— piersiąodtrąciwszy białą... A ja — ach, nie wiem, co sięze mnąstało! Czy mnie anieli do nieba zabiorą, Czy grzmiące fale jeziora pochłoną, Czy uśmiechami rozrywa sięłono, Czy serce jak lód rozegrzany taje, Czy dusza skrzydeł anielskich dostaje, Czyli w niąwstąpił cały anioł złoty? Czyli uśmiechów pełna? czy tęsknoty? Wszystkie uczucia gwałtownymi loty Na serce spadły, jak gołębi chmura Pić łzy i białe w nim obmywać pióra, Aby sięczyste rozlecieć po niebie... Wtem zawołała łódź ze mnądo siebie. Usłyszała jąłódka i spostrzegła, I sama do niej z błękitu przybiegła.

…  …

5/??

VI.  VI

Ĉe muro el rokoj, arbara sub krono, Jen staras trankvile, en plen’ de koloroj, La Tella kapel’. Tie estas sur ondo La sojl’, kie buŝoj konfesis per sono, Ke longe ni ambaŭ nin amis per koroj. Sub tiu ĉi sojlo, sur akvo-speguloj, De pinoj balancaj, de rokoj makuloj Pentriĝas; ĉi tie, interparolante, En akvon fiksitajn okulojn ni tenis. Sub sojlo la akvo ruliĝas konstante, Per ond’ moviĝema kaj tiel petola, Ke ĝi niajn ambaŭ portretojn ekprenis, Kaj ilin per manoj interproksimigis, Dum sole nin ligis esprimo parola. Ho ondo! freneza kaj tiel petola, Ke eĉ niajn buŝojn ĝi ankaŭ kunligis, Dum ja ni ligitaj per kor’ estis sola. La ond’ moviĝema, radia la ondo, Nin ĉirkaŭpreninte per unu lumrondo, Anĝelojn du kvazaŭ ĝi miksis, ŝancela. Ĉe l’ penso – dolor’ min turmentas kruela. Ho! ond’ malfidela! – kaj tiel fidela!

Pod ścianąze skał i pod wieńcem borów Stoi cichości pełna i kolorów Tella kaplica. Jest próg tam na fali, Gdzieśmy raz pierwszy przez usta zeznali, Że sięju ż dawno sercami kochamy; A pod tym progiem sąna wodzie plamy Od sosen, co siękołysząna niebie, I od skał cienia; gdzie mówiąc do siebie, Wbite do wody trzymaliśmy oczy. A pod tym progiem fala tak siętoczy, I tak swawolna, i taka ruchoma, Że wzięła w siebie dwa nasze obrazy I przybli żała łącząc je rękoma, Chocia ż nas tylko łączyły wyrazy. Ach! fala taka szalona i pusta! Że połączyła nawet nasze usta, Choć sercem tylko byliśmy złączeni. Fala tak pełna ruchu i promieni, Że jednym światła objąwszy nas kołem, Zmięszała niby anioła z aniołem. Gdy myślę— boleść dręczy mięnieźmierna. Falo! niewierna falo! — i tak wierna!

VII.  VII

…  …

6/??

Min foje kondukis anĝelo radia Tra bela herbejo al groto glacia. Blankigis ŝin tie marmor’-ilumino, Kaj frosto sur frunto de l’ hela reĝino Surkovris kamp-rozojn per perloj malvarmaj. Arkaĵo ploradis per larmo tre granda, Kaj falis helegaj la silfoj, la larmaj, Sur ŝin kiel glanka gutaro rubanda. Ĉar laŭta fariĝis murploro la ĝema, Ŝi tute sin kovris per vest’ enviema, Kaj ĉion tuj perdis okulo sciema. Kaj ankaŭ la manojn ŝi metis krucitajn Sur la alabastrojn ne tute kovritajn. Dum tiel ŝi staris sen mov’, en trankvilo, Kaj ĉirkaŭ ŝi ludis pluvarka mirbrilo, Subite komencis mi preĝi per pia: Ave Maria!... Kaj kiel blank-roza disvolvo folia Ruĝecon ekmontras sur brust’ malfermita, Jen tiel roziĝis la vango benita; Kaj flanken turninte la kapon, medita Ŝi metis la fingron kristalaj al muroj, Kiele la nomon amatan skribante, Aŭ kiel en penso pri ĉiellazuroj; Kaj fine ŝi diris, al mi turniĝante: Min eble por amo forprenos infero, Kaj en la inferan malvarmon vgidita En glacikristalojn mi estos premita, Jen, kiel la brila vezik’ el aero!... Sed, se turmentiĝas tiele en vero Helaĵo, kreita de suna radio, Kaj tie premata de frosta glacio, Do ĝin liberigu sopiro la pia: Ave Maria!...

Raz mięów anioł zaprowadził złoty Przez jasne łąki do lodowej groty. Tam jąobielił dzień alabastrowy; I mróz na czole mej jasnej królowéj Perłami okrył wszystkie polne ró że; I ze sklepienia łzy leciały du że; A we łzach sylfy z jasnościąogromną Deszczem spadały na białąi skromną. Słysząc, że ściany płaczącoraz głośniej, Cała sięszatąokryła zazdrośniej I wszystko oczom ciekawym ukradła, I jeszcze ręce skrzy żowane kładła Na alabastry widne, choć zakryte. Tak nieruchoma stała — a koło niej Igrały tęcze w blaski rozmaite. Ja wtenczas modlić sięzacząłem do niej. Ave Maria! Jak biała ró ża, kiedy sięrozwija, Ró ż pokazuje z piersi odemkniętej, Taki rumieniec wyszedł z lica świętej. I zamyślona odwróciła głowę, Palec na ściany kładąc kryształowe; Jak ta, co imięukochane kryśli Lub o błękitnych jakich myślach — myśli. Wreszcie siędo mnie obróciwszy rzekła: “Mo że za miłość ja pójdędo piekła I gdzieś w piekielne wprowadzona chłody, Wszczepionąbędęw kryształowe lody Jako ta bańka z powietrza i z tęczy...” “Lecz prawda — rzekła -je żeli sięmęczy Ta jasność, słońca stworzona promieniem, Którąlód w sobie mrozi i zabija, Mo żna jąz lodu uwolnić westchnieniem...” Ave Maria!

VIII.  VIII

…  …