1/15

Friedrich Wilhelm Weber,

Dektritilio, ĉapitro 6, La rikolta festo

tradukita de Manfredo Ratislavo

1 Vivu la printemp’ kunflora, vivu la aŭtun’ kunspika! Kion la printemp’ promesas, donas la aŭtun’ amika. -^{20}

2 Sur la firsto de la domo la hirundoj kolektiĝas. Oni zorgu por la vintro, ĉar la foliar’ flaviĝas.

3 Diras la hirundoj: “Gardu zorge vian domon, homo! Volas ja venontsomere loĝi ni en via domo.

4 Gardu vian domon, mastro! Ruzo kaj malic’ minacas, kiam vi en via domo dum la vintraj noktoj lacas.

5 Gardu vian domon ĉiam, por ke konserviĝu ĉio, kaj atentu pri la forno! Dankon! - Vin protektu Dio!“

6 Sur la kamp’ ĉe Bodinktorpo ĉio estis jam falĉita, kaj la resto de l’ aveno per salika ŝnur’ bindita.

7 Ĝoje frotis siajn manojn Izenhardo, la majoro. Diris li: �Ni falĉis ĉion, estas fino de l’ laboro!

…

20 aŭ:

1 Ĉarmas primaver’ kun floroj, benas nin aŭtun’ spikriĉe; kion la printemp’ promesas, donas la aŭtun’ sufiĉe. -

2/15

8 Estas tie jam plektita bunta la rikoltokrono; nin invitas al la danco la muzik’ de l’ violono.

9 Estu vi ne tro fervoraj, vi servistoj! Restu spiko, ke l’ ĉevalo de Votano trovu iom de l’ tritiko!

10 Lasu vi la lastan pomon al Votan’, la alta dio, por ke en venonta jaro sur la arbo kresku plio.

11 Vi ne moku pri ĉi tio, filineto“, la majoro^{21} diris, �agu ni sur nia korto laŭ prapatra moro!“

12�La tributon por la birdoj volas doni ni volonte, por ke ili ne akuzu ĉe l’ ĉielo nin estonte,“

13 diris la filin’. Respondis ŝia patro, la majoro: �Dirus mi, se mi ne estus via patro: Al li gloro!

14 Diru dece vian diron, ne forgesu ĝin, Ajgino! Ke ĝi plaĉu al la grafo, ankaŭ al la graf-edzino!

15 Sur la lasta rikolt-ĉaro gajaj servistinoj sidis. �Ho antaŭen!“ diris tiu, kiu la ĉevalojn gvidis.

16 Ĉiuj ĝojis kaj jubilis, ankaŭ la falĉista aro; sed kalvulo ilin sekvis, kiu ridis kun amaro:

…

21 aŭ: ho, Ajgino, la majoro

3/15

17 �Grenŝtelist’, vi graf’, min nomis. Estis tio kalumnio! Vi ne rajtis diri tion, pagos vi al mi pro tio!“

18 Staris jen sur sia korto tiu grafo en ĉeesto de la noblaj gastoj, kiujn li invitis al la festo.

19 Estis tiu ĉi sendita kiel la reprezentanto de la Franka reĝo Karlo, kiel jur-administranto.

20 Bodo estis lia nomo, alnomita la Mildulo; tamen kelkaj lin enviis, nomis lin �la nigra ulo“.

21 Estis ĉe li Hildegundo, la filino, elkreskinta roze bela kaj bonkora kiel la patrin’ mortinta.

22 Kiel la patrin’ mortinta sur la korto ŝi ordonis, la helpemajn servistinojn nur malofte ŝi admonis. -

23 Antaŭ l’ pordo de la domo, kie oni festaranĝis, staris invititaj viroj, gajajn vortojn interŝanĝis.

24 Badurad’, la episkopo, la Paderan fonton laŭdis; kaj Varenon, la abaton,^{22} oni paroladi aŭdis.

…

22 aŭ: kaj la monaĥej-abaton aŭ: la abaton pri l’ Vezero

4/15

25 Ankaŭ la piul’ Majnulfo tie staris, ne enuis, ne parolis, sed enpense monažejon jam konstruis.

26 Kaj Titmar’ de sia kuzo Dodo estis demandata, kiel li sin sentas en la nova robo, la skarlata.

27 �Pli imponis via patro en la leda vesto sia, pli ol vi en via robo,“ diris konatulo lia.

28 Du junulojn pri ĉasado oni paroladi aŭdis; Teŭdebert’, la kamparano, sian agron laŭte laŭdis.

29 Kaj Elmar’ la episkopon, sian onklon, alparolis. Tiu lin salutis, tamen manon premi li ne volis.

30 Survizaĝe de Elmaro mortis eta rid’ dolore, premis lian livan manon^{23} la najbaro des pli kore.

31 Ger’, la Franko, vidis tion, kiun sendis Karl’, la reĝo, postulanta novajn servojn de l’ distrikt’ pro nova leĝo.

32 Estis li acerba homo, sed li sciis babilante siajn vortojn plidolĉigi, ĉe la grafidin’ sidante.

33 Kiam tiu babiladis, ŝi aŭskultis en silento; al Elmaro li nun diris jenon kun mokema sento:^{24}

…

23 aŭ: premis la maldekstan manon

24 aŭ:

5/15

34 Viajn plumojn vi alie eletendis, falk’ fiera! Lamaj estas la flugiloj, birdo estas vi mizera.

35 Ho malsana vi kokido! Ĉu vin via amatino sorĉis per magi-brogaĵo,^{25} Svanahild’, la druidino,

36 kiu per filik’ kronita kaj urtiko, per voĉtono akre ĝema aĉe dancas ĉirkaŭ la ofer-kaldrono?“

37 Ŝvelis vejno de kolero sur la frunto de Elmaro. �Ne koleru vi!“ mallaŭte al li diris la najbaro.

38 Ĉar de ĉiuj salutitaj venis kun la princidinoj Hildegardo kaj kun tiu de l’ kastel’ la noblaj inoj.

39 Kantis kaj jubilis ĉiuj, kiam ili estis ene de la korto, kaj parolis jenon Izenhard’ solene:

40 �De la kampoj, ho sinjoro, ni rikoltis nun jam ĉion; kion donis vi pograjne, garbe ni redonas tion.

41 Ne forgesis mi, sinjoro, teni for la sorĉon fian, minacantan je solstiĉo kampan rikoltaĵon nian.

…

Kiam tiu babiladis, ŝi aŭskultis silentante; li kurbigis siajn lipojn, al Elmaro nun dirante:

25 aŭ: sorĉis per magia brogo,

6/15

42 Rajdas la Bilvis’ je l’ son’ de l’ sonorilo de vespero sur virkapro nigra tiam ombre super nia tero.

43 Rajdi rajtas la fiulo nur dum sonoril-sonado; estas lia tio, kion li ĉirkaŭas dum rajdado.

44 Sed li ne damaĝis multe, ĉar mi mem ja sonorigis: La vesperan sonoradon mi ĉifoje plikurtigis!“

45 �Vi oldulo, estas tio stulta kredo de pagano; bono, kiun donis Dio ne rabeblas de Satano.“

46 Badurad’, la episkopo, diris tion ridetante. La major’ respondis: �Tamen!“, siajn ŝultrojn skuetante.

47 Ĉiuj ridis, sed ne Gero; grumblis tiu ĉi ĉagrene. Venis de l’ major’ filino, kaj ŝi ekparolis jene:

48 �Dankas nun la servistaro al la mastro de la domo; ĉiam celas li nur bonon, estas li tre justa homo.

49 Vidu tiun spikokronon! Estas ĝi ja la simbolo^{26} de la homa diligento kaj de Dia la bonvolo.

…

26 aŭ:

Estas ĝi simbol’ de nia diligenta laborado kaj de bona beno Dia.

7/15

50 Longe li pri ni ankoraŭ zorgu, pri l’ disktriktanaro! Ludu gaje, muzikistoj, ke ĝi sonu tra l’ montaro! -

51 Ke mi povu plekti kronon kiam ree primaveras, por la juna sinjorino

- tion mi por ŝi esperas -

52 ne el floroj kaj folioj, kiuj kreskis en ekstero, sed el floroj, kiuj floras tie ĉi sur hejma tero.

53 Hildegunde restu plue inter ni sur la kamparo! Ludu gaje, muzikistoj, ke ĝi sonu tra montaro! -

54 Gesinjoroj, karaj gastoj, mi salutas von elkore! Vin najbaraj, vi helpemaj, oni traktu vin honore!

55 Se kroneton volas porti ankaŭ li, Sinjor’ Elmaro, li ne devas ĉiam ĉasi en sovaĝa la arbaro.

56 Estas en arbar’ venenaj fungoj ka vipur’ venena; floras en sunbrilo hela la plej bela roz’ ĝardena.

57 Ja ne kreskas tiu floro en malluma la arbaro. Ludu gaje, muzikistoj, ke ĝi sonu tra l’ montaro!“ -

58 Tro kuraĝis ŝi, jen staris ŝia patro en kolero, kaj la graf’ en embaraso, furioza estis Gero.

…

8/15

59 Hildegundo, timigite, konfuziĝis kaj paliĝis; de la frunt’ kaj vangoj ŝiaj ŝiaj bukloj deruliĝis.

60 Ridis la major-filino; ŝajne ŝin ne tuŝis tio. Diris nur Elmar’: �Dankinde estas bona instrukcio.“

61 Diris nun la graf’: �Salajras mi fidelan laboremon; ĉar falĉado soifigas, kvietigu la trinkemon!

62 Vin atendas bruna medo post la streĉa laborado; dancu vi kun la knabinoj post manĝado kaj trinkado!“ -

63 Ĉe la tabloj en la halo sidis la popol’ manĝante, laŭ kampula mor’ silentis, trinkon ja ne forgesante.

64 Rigardante sombre, mute sidis la majoro tie, kaj maĉante diris lia ĉefservisto ironie:

65 �La filino de l’ majoro saĝulino sin nomigu; ke ŝi gardu sian langon, ŝi al si nur memorigu.“

66 Diris ŝi responde tiam: �Oni nomu vin sekulo! Se mi iros pluki rozojn, certe ne kun tia ulo!“

67�For la benkoj, for la tabloj!“ vokis el la viroj iu, �ludu nun, vi muzikistoj, ke sin turnu dance ĉiu!“

…

9/15

68 Hele, gaje sonis jen la fluto kaj la violono; turnis sin la gejunuloj laŭ la ritmo, laŭ la sono.

69 Iu nur neatentite afliktite, apatie, kun rigardo nokte sombra en angulo sidis tie.

70 Estis tiu Sorba princo^{27} de la bordo de la Zalo,^{28} akirita de la grafo per lotumo post batalo.

71 Prenis la major’ la plenan medokruĉon el betulo, kaj kun kompatema voĉo^{29} diris al la senhejmulo:

72 �Trinku gluton, ĝi forigos ja melankolion vian! Tiu trinkis, larm’ enfluis^{30} supervange barbon lian. -

73 Multaj homoj ja suferas; sed plej pezan havas sorton, kiu falis tiom funde,^{31} ke li nur deziras morton. -

74 Bruna knabo, nudpieda staris ĉe la pordo ie, kiun la mokuloj nomis �la sovaĝa kato“ fie.

…

27 La Sorboj estis (kaj estas) slava tribo loĝinta en la nuna orienta Germanio.

28 La Zalo (germane: Saale) estas rivero, fluanta tra la nuna germana federacia lando Turingio en la riveron Elbo.

29 aŭ:

diris li kun kompatema voĉo al la senhejmulo:

30 aŭ:

Tiu trinkis, larmo fluis elokule barbon lian.

31 aŭ:

kiu el alteco falas,

10/15

75 Griza estis lia vesto, en malordo kaj ĉifita, falis ĝis la nuko lia kaphararo nekombita.

76 Lerta estis li grimpulo, tra la montoj vagis ĉie; laboremon li ne sentis, mistifiki emis plie.

77 Enarbare, surkampare, enmontare estis ie;^{32} tage, nokte li vagadis, sed troveblis li nenie.

78 Vintre, kiam neĝis, tiu knabo en la valon venis; pro kompato la forĝisto lin en sian domon prenis.

79 Ĉu li venis el rokfendo? Ĉu li falis elaere? Elfa ŝajnis li estaĵo, ĝin ne sciis iu vere.

80 Ŝatis lin la druidino; oni aŭdis diri iun, kiu vidis, ke ŝi kombis antaŭ sia groto tiun.

81 Ofte sidis li solece ie kun la violono, kantis fremdajn melodiojn kun kortuŝe mola sono.

82 Kaj el lia buŝo sonis ankaŭ kantoj timegigaj, kvazaŭ krius iu el la malheluloj, la spiritaj.

83 Kiam li ĉe la amboso pere de martel’ laboris, kiel ŝprucis la fajreroj tiam, kiel li fervoris,

…

32 aŭ: en montaro estis ie;

11/15

84 kiam li por ĉenĉemizo arte fleksis ĉenoringojn, aŭ enigis en kaskvolbo fajnajn nitojn en nitingojn!

85 Miris lia majstro tiam: �Ĉu li lernis ĉe Goldmaro,^{33} ĉe la nanaj forĝistetoj, kiuj loĝas en montaro?“ -

86 Alrigardis li fripone la virinojn el angulo, kaj sub liaj brovoj brilis nur la blanko de l’ okulo.

87 Diris jen al li Ajgino:^{34} Venu, eta kato mia! Manĝu iom de l’ brasiko kaj de l’ bona ŝinko, via

88 ĉiutaga musmanĝaĵo helpas kontraŭ la malsato; sed estonte ne plu, kiam estos vi plenkreska kato.“

89 Hele ridis li montrante siajn dentojn, kaj kun tio for li saltis, ie sonis de l’ sovaĝa kato krio. -

90 En la granda domohalo ĉio estis aranĝita por la honorindaj gastoj, plej zorgeme preparita;

91 Estis junipero-pingloj sur la planko dismetitaj, kaj arbar-odor’ eniĝis tra l’ fenestroj malfermitaj.

…

33 Goldmaro, germane: Goldemar, estis mita forĝisto laŭ la ĝermana mitologio.

34 aŭ: Diris la major-filino:

12/15

92 Sidis dekstre de la graf’ la episkop’, sur la alia flank’ la reĝa mesaĝisto, krome nobelaro plia.

93 Ĉe la kamparanoj sidis jen Elmaro, la sinjoro; ĉiu havis sian lokon laŭ la aĝo, laŭ honoro.

94 Kaj apude, sur pli alta lok’ la sinjorinoj sidis; ankaŭ Hildegundo, kiu iom hontis aŭ timidis.

95 Gaje trinkis la virrondo el la medokorno tie; la parolo plivigliĝis kaj la koroj batis plie.

96 Vokis nun la graf’: �Karegaj gastoj, de ni tre ŝatataj, per honor-trinkaĵ’ plej bona estu vi nun regalataj!“

97 Hildegundo tiam prenis la pokalon, la valoran; kaj al ĉiu ŝi ofertis la plej bonan vinon oran.

98 Kiam venis nun la vico al Elmaro, ruĝiĝante ŝi mallevis la palpebrojn, iomete ektremante.

99 Grumble vidis Gero tion, havis li aspekton tian, kiel hundo, kiu vidas, ke alia volas sian

100 predon rabi. Tenas li per siaj dentoj ĝin, graŭlante lin rigardas, dentojn akrajn al la kontraŭul’ montrante. -

…

13/15

101 Diris nun la episkopo: �Vivu tiu land’, el kiu venas tiu bona vino! Vivu dom’ kaj mastro tiu!“

102 Jubilante ĉiuj trinkis je la graf’, je la filino; ĉiu levis sian glason kun la bona ora vino.

103 Sed malame al Elmaro: �Ĉu vi manĝas,“ diris Gero, �la viandon de ĉevaloj? Ĉu ĉi tio estas vero?

104 Kiel gustas la visceroj de stalonoj? Diru ion!“ Sed Elmaro ridetante diris: �Vi mem provu tion!“

105 Diris Ger’: �Adori viajn diojn estas stulta faro! Estas ja ilia ĉefo almozul’ sen kaphararo!“

106 Jen Elmar’: �La Plejaltulo ĉiun bonan, ĉiun fian vidas, ŝanĝas li eksteron, tamen ne esencon sian.“

107 Plue mokis lin la Franko: �Min konsilu, mi deziras laŭdi vin; ĉar malsaĝulo ofte saĝajn vortojn diras.

108 Ne plu manĝas, ĉar malsana estas ĉevalino mia; aŭdis mi, ke sorĉo-arton sciis ja patrino via,

109 kiu per run-kantoj fortaj ĉenojn rompis, nodojn ligis, malŝveligis la inundojn kaj la ŝtormojn trankviligis;

…

14/15

110 kiu vokis la spiritojn kaj boligis herbojn fie -“ Pro koler’ Elmaro: �Ĉesu vi paroli kalumnie!

111 Per venenaj sagoj vi min trafis, mi eltenas tion, vi vantulo! Ja la dioj venĝas la sakrilegion.

112 Sed pri tiu, kiu estis eĉ sen la plej eta manko, kaj pri kiu mi funebras, vi silentu, fia Franko!

113 Alikaze mi vin batos per la glavo ĝis nenio:^{35} Helpu min la Donar’, la forta! Helpu min Votan’ en tio!“ -

114 Rekte staris jen la Sakso, ŝultroforta kaj giganta,^{36} flam-okule pro kolero jenan Frankon rigardanta.

115 Hildegundo alrigardis lin petege. En la halo regis morttrankvil’, al Gero falis teren la pokalo.

116 Sed la graf’ komencis digne: �Rompis vi dompacon mian, mian gaston malrespektis, ne bridinte spiton vian.

117 Grave estas ofendinta, kontraŭ devo, la ordona, vi la reĝan mesaĝiston, kontraŭ nia moro bona.

…

35 aŭ: per ĉi glavo ĝis nenio:

36 aŭ: fortaŝultra kaj giganta,

15/15

118 Mi indulgas vian junon; sed mi pensas: pli volonte vi ne venu plu en mian domon tien ĉi estonte.“

119 Klinis sin Elmar’ kaj diris: �Grafo, mi honoras viajn vortojn, tamen mi ne pensas, ke mi pentu vortojn miajn.“ -

120 Iris for Elmar’, sed kun la paco foriĝinta estis la gajeco; ĉiuj gastoj iris kaj neniu restis.

121 Jen la episkop’: �Ne lasis li insulton de l’ patrino,^{37} kiu estas jam mortinta; mia estis ŝi fratino!“

122 Triste li nun surseliĝis;^{38} jam nebula estis ĉio, kiam li kun la abato rajdis al Dektritilio.

Traduko de la Germana poemo “Dreizehnlinden, Kapitel 6, Das Erntefest” de Friedrich Wilhelm Weber (Frederiko Vilhelmo Vebero, ∗1813-12-25 – †1894-04.05) en Esperanton de Manfredo Ratislavo (Manfred Retzlaff, Stettiner Str. 16, D-59302 Oelde, Germanio, ∗1938-11-04).

Arg-426-839 (2007-12-27 11:42:07)

37 aŭ: li insulti la patrinon,

38 aŭ: Li malĝoje surseliĝis;