1/6

Heinrich Heine,  Heinrich Heine,

Buch der Lieder, Traumbilder VIII Libro de la kantoj, Sonĝobildoj, VIII

tradukita de Manfred Retzlaff

Ich kam von meiner Herrin Haus Und wandelt in Wahnsinn und Mitternachtgraus. Und wie ich am Kirchhof vorübergehn will, Da winken die Gräber ernst und still.

Mi venas de mia sinjorin’,

Meznokta timemo plupelas min. Kaj kiam tombejon mi preteras, Trankvil-serioze ĝi min altiras.

Da winkts von des Spielmanns Leichenstein; Das war der flimmernde Mondesschein. Da lispelts: Lieb Bruder, ich komme gleich! Da steigts aus dem Grabe nebelbleich.

Albrilas de l’ tombo-ŝton’ al mi Tremante de l’ plena lun’ radi’; Ĝi lispas de l’ tombo de l’ muzikulo, Eliĝas el ĝi kiel pala nebulo.

Der Spielmann wars, der entstiegen jetzt, Und hoch auf den Leichenstein sich setzt. In die Saiten der Zither greift er schnell, Und singt dabei recht hohl und grell:

Sidigis sin sur la ŝtonon nun La muzikul’ en la bril’ de l’ lun’. La kordojn de l’ citro li akordigas, Kantante li voĉon kavecan aŭdigaa.

Ei! kennt ihr noch das alte Lied, Das einst so wild die Brust durchglüht, Ihr Saiten dumpf und trübe? Die Engel, die nennen es Himmelsfreud, Die Teufel, die nennen es Höllenleid, Die Menschen, die nennen es: Liebe!

Ĉu ĝin ankoraŭ konas vi, La kanton, kiun kantis ni En la minora gamo? Ĝojego ĝin nomas la anĝelar’, Penego ĝi nomas la diablar’, La homoj ĝin nomas amo!

Kaum tönte des letzten Wortes Schall, Da taten sich auf die Gräber all; Viel Luftgestalten dringen hervor, Umschweben den Spielmann und schrillen im Chor:

Apenaŭ fin-sonis la melodi’, Malfermis sin tomboj ĉie ĉi. Aeraj figuroj nun supeniĝadas, Ĉirkaŭas la ulon kaj ĥore griĉadas:

Liebe! Liebe! deine Macht Hat uns hier zu Bett gebracht Und die Augen zugemacht - Ei, was rufst du in der Nacht?

Amo, amo - tiu vort’, Ĝi signifis por ni mort’. Ja grandegas ĝia forto, Kompatindas nia sorto.

So heult es verworren, und ächzet und girrt, Und brauset und sauset, und krächzet und klirrt; Und der tolle Schwarm den Spielmann umschweift, Und der Spielmann wild in die Saiten greift:

Konfuze ĝi hurlas tie ĉi,

Ĝemegas kaj gratas kaj bruas ĝi. La frenezular’ ĉirkaŭvagas malsaĝe La muzikulon ludantan sovaĝe.

…  …

2/6

Bravo! bravo! immer toll! Seid willkommen! Habt vernommen, Daß mein Zauberwort erscholl! Liegt man doch jahraus, jahrein, Mäuschenstill im Kämmerlein; Laßt uns heute lustig sein! Mit Vergunst - Seht erst zu, sind wir allein? - Narren waren wir im Leben Und mit toller Wut ergeben Einer tollen Liebesbrunst. Kurzweil kann uns heut nicht fehlen, Jeder soll hier treu erzählen, Was ihn weiland hergebracht, Wie gehetzt, Wie zerfetzt Ihn die tolle Liebesjagd.

Brave, brave! Kun furor’

Mi ordonis Kaj eksonis De l’ sorĉvorto la sonor’. Multajn jarojn tie ĉi, En ĉambret’ sen lumradi’, En trankvilo kuŝas mi; Sed hodiaŭ gaju ni! Kun favor’ - Vive estis ni stultuloj, Malraciaj subiĝuloj De freneza am-furor’. Nun neniu el ni hontu, Malenue vi rakontu, Kio alvenigis vin; Kiel pele Kaj anhele Ŝtreĉis nin la ĉas’ de l’ in’.

Da hüpft aus dem Kreise, so leicht wie der Wind, Ein mageres Wesen, das summend beginnt:

Kaj el tiu cirklo elsaltas nun dume Malpeza magrulo kantante zume:

Ich war ein Schneidergeselle Mit Nadel und mit Scher; Ich war so flink und schnelle Mit Nadel und mit Scher; Da kam die Meisterstochter Mit Nadel und mit Scher; Und hat mir ins Herz gestochen Mit Nadel und mit Scher.

Mi estis iam tajlor’

Kun pinglo kaj kun tondil’,

Rapida ĉe la labor’,

Kun pinglo kaj kun tondil’. Sed venis de l’ majstro filin’ Kun pinglo kaj tondil’, Kaj koren ŝi pikis min, Kun pinglo kaj kun tondil’.

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Ein Zweiter trat still und ernst hervor:

Ekridis tre gaje la demonar’,

Alia altretis al la ar’:

Den Rinaldo Rinaldini, Schinderhanno, Orlandini, Und besonders Carlo Moor Nahm ich mir als Muster vor.

La Rinaldon Rinaldinon, Fijohanon, Orlandinon, La plej fian malnoblulon Mi rigardis modelulon.

Auch verliebt - mit Ehr zu melden - Hab ich mich, wie jene Helden, Und das schönste Frauenbild Spukte mir im Kopfe wild.

Enamiĝis kun honoroj Mi samkiel ĉi sinjoroj. Kaj plej bela sinjorin’ Preskaŭ frenezigis min.

…  …

3/6

Und ich seufzte auch und girrte; Und wenn Liebe mich verwirrte, Steckt ich meine Finger rasch In des Herren Nachbars Tasch.

Pro amoro mi ĝemegis, Kiam am’ min konfuzegis, Mi ne povis teni min, Iris al la najbarin’.

Doch der Gassenvogt mir grollte, Daß ich Sehnsuchtstränen wollte Trocknen mit dem Taschentuch, Das mein Nachbar bei sich trug.

Policistoj ne komprenis, Ke mi sole tien venis, Ke allogis min amor’, Ne la mono de l’ sinjor’.

Und nach frommer Häschersitte Nahm man still mich in die Mitte, Und das Zuchthaus, heilig groß, Schloß mir auf den Mutterschoß.

Senkompataj ili estis Kaj perforte min arestis. La punej’ akceptis min Kiel la patrina sin’.

Schwelgend süß in Liebessinnen, Saß ich dort beim Wollespinnen, Bis Rinaldos Schatten kam Und die Seele mit sich nahm.

Kaj pri amo meditante Ŝidia tie mi ŝpinante, Ĝis forportis je la fin’ Iam la diablo min.

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Geschminkt und geputzt trat ein Dritter hervor:

Ekridis tre gaje la demonar’ Kaj tria nun venis al la ar’.

Ich war ein König der Bretter Und spielte das Liebhaberfach, Ich brüllte manch wildes: Ihr Götter! Ich seufzte manch zärtliches: Ach!

Mi estis konata aktoro, La inojn amadis mi tre; Mi ludis kun ega fervoro, Spir-ĝemis multfoje: ho ve!.

Den Mortimer spielt ich am besten, Maria war immer so schön! Doch trotz der natürlichsten Gesten, Sie wollte mich nimmer verstehn. - Plej bone mi ludis amadon; Mariino tre plaĉis al mi; Sed spite naturan gestadon Ne volis komprenis min ŝi.

Einst, als ich verzweifelnd am Ende: �Maria, du Heilige!� rief, Da nahm ich den Dolch behende - Und stach mich ein bißchen zu tief.

Sed kiam mi malespere Elvokis: Vi sanktulin’! Ponardeon mi prenis danĝere, Tre forte mi pikis min.

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Im weißen Flausch trat ein Vierter hervor:

Ekridis tre gaje la demonar’, Kaj kvara nun venis al la ar’.

Vom Katheder schwatzte herab der Professor, Er schwatzte, und ich schlief gut dabei ein; Doch hätt mirs behagt noch tausendmal besser Bei seinem holdseligen Töchterlein.

Babile instruis la profesoro Kaj lia babilo dormigis min; Sed sole sopiris ja mia koro Al lis belega kaj dolĉa filin’.

…  …

4/6

Sie hatt mir oft zärtlich am Fenster genicket, Die Blume der Blumen, mein Lebenslicht! Doch die Blume der Blumen ward endlich gepflücket Vom dürren Philister, dem reichen Wicht.

Ŝi ofte tre milde al mi kliniĝis, La floro de l’ floroj, ho mia okul’! Sed tiu floro ja jam plukiĝis, De aĉa filistro, de riĉul’.

Da flucht ich den Weibern und reichen Halunken, Und mischte mir Teufelskraut in den Wein, Und hab mit dem Tode Smollis getrunken, - Der sprach: Fiduzit, ich heiße Freund Hein!

Kaj tiam mi ĉiujn virinojn malbenis, Plenverŝis al mi la pokalon kun vin’, Per herbo-diablo min ĝin venenis, Kaj el la mondaĉ’ mi retiris min.^{4}

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Einen Strick um den Hals, trat ein Fünfter hervor:

Tre gaje ekridis la demonar’, Kaj kvina alpaŝis al la ar’.

Es prunkte und prahlte der Graf beim Wein Mit dem Töchterchen sein und dem Edelgestein. Was schert mich, du Gräflein, dein Edelgestein? Mir mundet weit besser dein Töchterlein.

La grafo tre pompis kaj gloris sin Per siaj juveloj kaj sia filin’; Sed liajn juvelojn ne volis mi, La bela filino allogis min pli.

Sie lagen wohl beid unter Riegel und Schloß, Und der Graf besold’te viel Dienertroß. Was scheren mich Diener und Riegel und Schloß? - Ich stieg getrost auf die Leitersproß.

Gardata estis per servistar’ La filineto kaj la juvelar’; Sed tio ĉi tute ne ĝenis min, Eskale mi volis viziti ŝin.

An Liebchens Fensterlein klettr ich getrost, Da hör ich es unten fluchen erbost: �Fein sachte, mein Bübchen, muß auch dabei sein, Ich liebe ja auch das Edelgestein.� Kaj kiam mi estis jam ĉe mia cel’, Aperis sub mi la sinjor’ de l’ kastel’. “Pardonu, ĉu povas mi helpi vin?” Sarkasme li alparolis min.

So spöttelt der Graf und erfaßt mich gar, Und jauchzend umringt mich die Dienerschar. �Zum Teufel, Gesindel! ich bin ja kein Dieb; Ich wollte nur stehlen mein trautes Lieb!� La grafo primokis kaj kaptis min, Kaj la servistar’ amuzegis sin. “Mi volis nur al mia karulin”’, Mi diris, sed tiuj ne kredis min.

Da half kein Gerede, da half kein Rat, Da machte man hurtig die Stricke parat; Wie die Sonne kam, da wundert sie sich, Am hellen Galgen fand sie mich.

Kaj kiam la suno levis sin, Ĝi miris, kiam ĝi vidis min. Ĝi vidis min pendi en trankvil’ Ĉe la kastelo sub pendumil’.

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Den Kopf in der Hand, trat ein Sechster hervor:

Kaj gaje ekridis la demonar’, Kaj sesa ekpaŝis al la ar’.

…  …

4aŭ:

Tiele de l’ mond’ mi retiris min.

5/6

Zum Weidwerk trieb mich Liebesharm; Ich schlich umher, die Büchs im Arm. Da schnarrets hohl vom Baum herab, Der Rabe rief: Kopf - ab! Kopf - ab!

Al ĉaso min pelis am-maltrankvil’, Mi ĉirkaŭvagis kun la pafil’. Tre kave grataĉi de l’ arbo ĝi: Deiĝu la kap’ diris korvo al mi.^{5}

O, spürt ich doch ein Täubchen aus, Ich brächt es meinem Lieb nach Haus! So dacht ich, und in Busch und Strauch Späht rignsumher mein Jägeraug.

“Se estus nur ie kolombet’, Mi portus ĝin al la karulinet”’ Tiele mi pensis kaj mia okul’ Ĉirkaŭe rigardis en ĉiu angul’.

Was koset dort? was schnäbelt fein? Zwei Turteltäubchen mögens sein. Ich schleich herbei, - den Hahn gespannt, - Sieh da! mein eignes Lieb ich fand.

Sed kiuj bekumas nun tie ĉi, Ĉu estas paret’ de kolomboj gi? Miregis mi kun la streĉita ĉan’, Sed kiun mi trovis en forsta kaban’?

Das war mein Täubchen, meine Braut, Ein fremder Mann umarmt sie traut - Nun, alter Schütze, treffe gut! Da lag der fremde Mann im Blut.

Kun fremda vir’ mia karulin’ Kunestis kaj tiu ĉi kisis ŝin. Kaj pafmortigis mi tiu ĉi, Ke kuŝis en sia sango li.

Bald drauf ein Zug mit Henkersfron - Ich selbst dabei als Hauptperson - Den Wald durchzog. Vom Baum herab Der Rabe rief: Kopf - ab! Kopf - ab!

Arestis mi ekzekutista ar’,

kondukis min poste tra la arbar’. De arbo la korvo kun raŭka kri’ Grakadis: “Detranĉu la kapon de li!”

Da lachten die Geister im lustigen Chor; Da trat der Spielmann selber hervor:

Kaj gaje ekridis la demonar’, Elpaŝis la violonist’ el la ar’.

Ich hab mal ein Liedchen gesungen, Das schöne Lied ist aus; Wenn das Herz im Leibe zersprungen, Dann gehen die Lieder nach Haus!

Kanteton mi estas kantinta, De l’ kantoj nun estas la fin’. Se l’ kor’ estas rompiĝinta, La kantoj retiras sin.

Und das tolle Gelächter sich doppelt erhebt, Und die bleiche Schar im Kreise schwebt. Da scholl vom Kirchturm �Eins� herab, Da stürzten die Geister sich heulend ins Grab.

Pliiĝis la freneza ridad’,

Turniĝis la pala ular’ kiel rad’, Batsonis de l’ tur’ la unua hor’, Kaj tuj la demonar’ estis for.^{6}

…  …

5aŭ:

Sen kap’! Sen kap’! diris korvo al mi.

6aŭ:

Freneze ridadis la demonar’ Kaj cirkle ŝvebadis la tuta ar’; Sed tuj je la bat’ de l’ unua hor’ Ĝi tomben refalis kaj estis for.

6/6

Verkinto de tiu ĉi Germana poemo estas Heinrich Heine (∗1797-12-13 – †1856-02-17).

Arg-696-1401 (2012-12-05 16:24:00)

Traduko de la Germana poemo “Buch der Lieder, Traumbilder VIII” de Heinrich Heine (∗1797-12-13 – †1856-02-17) en Esperanton de Manfred Retzlaff (∗1938-11-04).

Arg-696-1402 (2012-12-05 16:58:39)