\documentclass[11pt,a4paper,landscape]{article}
%\pagestyle{empty}
\usepackage{t1enc}
\usepackage{german}
\usepackage{ucs}
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[T1,T2A]{fontenc}
\usepackage{longtable}
\DeclareTextCompositeCommand{\^}{T1}{h}{h\llap{\^{}}}
\DeclareTextCompositeCommand{\^}{OT1}{h}{h\llap{\^{}}}

% \hyphenpenalty=10000
% \tolerance=1000
% \clubpenalty=10000
% \widowpenalty=10000
% \displaywidowpenalty=10000

\parskip2em
\parindent0em

%\addtolength{\textwidth}{2.5cm}
%\addtolength{\oddsidemargin}{-2cm}
\addtolength{\textwidth}{3.56cm}
\addtolength{\oddsidemargin}{-1.78cm}
\addtolength{\textheight}{2.8cm}
\addtolength{\topmargin}{-1.5cm}
\addtolength{\headsep}{-2mm}

\usepackage[total={255mm,16.5cm},left=2.1cm,top=2.5cm,footskip=.8cm]{geometry}

\makeatletter
\newenvironment{my-verse}
               {\let\\\@centercr
                 \list{}{\itemsep    \z@
                        \itemindent   -1.5em%
                        \listparindent\itemindent
                        \rightmargin  0em
                        \advance\leftmargin -1em}%
                \item\relax}
               {\endlist}
\makeatother

\usepackage[T1]{url}
%\urlstyle{same}

\usepackage{fancyhdr}
\usepackage{lastpage}
\pagestyle{fancy}%fancyplain}
\renewcommand{\headrulewidth}{0pt}
\rhead{\thepage{}/\pageref{LastPage}}
\cfoot{\leftmark}

\usepackage{calc}

\begin{document}

\newlength{\columnI}
\setlength{\columnI}{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(1  Diris la forĝist’: „Jam preta)}}%
{\widthof{(estas la serur’, filino!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Estas ĝi fidinda, portu)}}%
{\widthof{(ĝin al via sinjorino!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(2  Eĉ Vilando artifike  ))}}%
{\widthof{(pli ne povus tion fari. -)}}}%
{\maxof{\widthof{(La ridaĉon, vi knabaĉo,  ))}}%
{\widthof{(povas vi al vi ja ŝpari!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(3  Vi jam la matenon tutan)}}%
{\widthof{(grincas pro plezuro ia,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kvazaŭ iu predo grasa)}}%
{\widthof{(restis en kaptilo via.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(4  Vi foriĝu! Vi atentu)}}%
{\widthof{(bone pri la grego ŝafa,)}}}%
{\maxof{\widthof{(por ke ĝi ne damaĝiĝu)}}%
{\widthof{(sur la vintra kampo grafa.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(5  Diris tiu: “Jes, hieraŭ  ))}}%
{\widthof{(estis nobla best’ kaptata;)}}}%
{\maxof{\widthof{(volas la sinjoro Gero)}}%
{\widthof{(ja, ke estu ĝi rostata.”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(6 „Malamegas li la Falkon,”)}}%
{\widthof{(diris la forĝisto tiam,)}}}%
{\maxof{\widthof{(„batis Sakso Sakson plie)}}%
{\widthof{(ol la Frank’ ĝin faris iam.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(7  Kiel hundo infektita)}}%
{\widthof{(de rabio nobelulo)}}}%
{\maxof{\widthof{(nobla estis forlasata)}}%
{\widthof{(pro malam’ de maliculo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(8  Ho fiera Falk’! Troviĝas)}}%
{\widthof{(pli fidela kor’ neniu!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Tie li mem venas! Vidu,)}}%
{\widthof{(kiel afliktiĝis tiu!”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(9  Venis jen Elmar’; Dithelmo)}}%
{\widthof{(post li kun ĉevalo paŝis; -)}}}%
{\maxof{\widthof{(Tiu ĉi koleron sian)}}%
{\widthof{(kaj la larmojn ne malkaŝis.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(10  Jen Elmaro: „Majstro Fulko,)}}%
{\widthof{(vin pri lasta servo peti)}}}%
{\maxof{\widthof{(volas mi. Bonvolu firmajn)}}%
{\widthof{(ferojn sur la hufojn meti.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(11  Vi klopodu, bonajn ferojn)}}%
{\widthof{(fari nun per arto via)}}}%
{\maxof{\widthof{(por ĉi tiu besto; longa  ))}}%
{\widthof{(estos ja vojaĝo mia.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(12  Estas tiu ĉi ĉeval’ ne)}}%
{\widthof{(la plej nobla, la plej bela;)}}}%
{\maxof{\widthof{(sed por la voj-akompano  ))}}%
{\widthof{(estas ĝi la plej fidela.”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(13  Jen la viron, la ĉevalon)}}%
{\widthof{(mute la forĝist’ rigardis;)}}}%
{\maxof{\widthof{(tiam metis li la feron)}}%
{\widthof{(en la karbojn, kiuj ardis.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(14  Kolerege li ĝin batis,)}}%
{\widthof{(ke l’ amboso muĝis ĝeme,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ke la fundamentoj bruis)}}%
{\widthof{(kaj la traboj kantis treme.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(15  Plie batis li la feron,)}}%
{\widthof{(ĝis fajreroj elŝpruciĝis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĝis la arde ruĝa stango)}}%
{\widthof{(kiel vermo ekkurbiĝis.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(16  Sed subite por ĉagreno)}}%
{\widthof{(sinkis lia man’, li metis)}}}%
{\maxof{\widthof{(la martelon suben kaj la)}}%
{\widthof{(feron en angulon ºetis.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(17  Mi ne povas fari tion!)}}%
{\widthof{(Vi ne devas nin forlasi!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Pro fiulo tia danda)}}%
{\widthof{(ni vin vidu nun forpasi?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(18  Ni forlasas niajn diojn,)}}%
{\widthof{(ni, de l’ praa kredo anoj;)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiel ni lin, nin malamas)}}%
{\widthof{(tiu dio de l’ kristanoj.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(19  Nur se pentos ni la krimon,)}}%
{\widthof{(kun armilo en la mano,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj kun li repaciĝinte,)}}%
{\widthof{(- tiam helpos nin Votano.)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(20  Lastan nokton en ŝtorm-bruo)}}%
{\widthof{(li de l’ nordo tratiriĝis.)}}}%
{\maxof{\widthof{(u li ne koleru? - Kial)}}%
{\widthof{(ni al li malfideliĝis?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(21  Antaŭiru vi, Elmaro!)}}%
{\widthof{(Sekvos ni al la batalo!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ree flirtu unufoje  ))}}%
{\widthof{(nia flago kun ĉevalo!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(22  Kion spertis vi, por ni ja)}}%
{\widthof{(malhonoro estis tio!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ĉu ne aŭdis vi hieraŭ)}}%
{\widthof{(la alvokon ĉe l’ tilio?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(23  Venĝi tiun malhonoron,)}}%
{\widthof{(staras ni ĉe via flanko.)}}}%
{\maxof{\widthof{(Estas fortaj ni, ni rompos)}}%
{\widthof{(la armilojn de la Franko.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(24  Duraj estas niaj manoj,)}}%
{\widthof{(la kirasojn ni dismetos;)}}}%
{\maxof{\widthof{(la rajdantojn kun ĉevaloj)}}%
{\widthof{(ni en la marĉejojn ºetos.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(25  Niaj malamikoj, tiuj)}}%
{\widthof{(Frankoj, ja ne estas viroj!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Danci ili bone povas,)}}%
{\widthof{(dandaj estas kavaliroj!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(26  Fiularo! Jam tro longe)}}%
{\widthof{(ni toleris tiun fion!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ni rebatu! Vidukindo,  ))}}%
{\widthof{(la oldul’, li aŭdos tion.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(27  Trompis nin la Frankoj, diris)}}%
{\widthof{(ili, ke li kristaniĝis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(laca de la batalado,)}}%
{\widthof{(kaj ke li jam entombiĝis.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(28  Ĉe l’ Vezero, en arbaro,)}}%
{\widthof{(tie kuŝas li dormante,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kun soldatoj kaj ĉevaloj,)}}%
{\widthof{(sian tagon atendante.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(29  Ofte, nokte, dum tempesto)}}%
{\widthof{(vekis li kunulojn siajn.)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ĉu li aŭdis en la bruo)}}%
{\widthof{(voĉojn lin vokantajn iajn?)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(30  Kaj malsupren al la Lipo,)}}%
{\widthof{(supren al Vezer’ li iras:)}}}%
{\maxof{\widthof{(’Estis jam tro frue’ tiam)}}%
{\widthof{(reveninte li sopiras.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(31  Pensas mi, ke estas tempo.)}}%
{\widthof{(Se l’ popolo sin starigos)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĉie en Saksuj’, li tiam)}}%
{\widthof{(venos kaj nin liberigos.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(32  Scias mi ja armilaron,)}}%
{\widthof{(arte de nanar’ faritan,)}}}%
{\maxof{\widthof{(glavojn kaj kirasojn ŝtalajn,)}}%
{\widthof{(en la mont’ akumulitan.  ))}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(33  Lasu soni vi la kornon!)}}%
{\widthof{(Sekvos al venĝovoko)}}}%
{\maxof{\widthof{(la popolo de proksima)}}%
{\widthof{(ka de malproksima loko.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(34  Kaj trairos jena krio)}}%
{\widthof{(kiel fajro tra l’ kamparo:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Venas la kunbatalantoj,)}}%
{\widthof{(venas ili ar’ post aro!)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(35  Kiu riskas, tiu venkas!)}}%
{\widthof{(Nur meritas la liberon,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiu ĝin aŭdacas gajni)}}%
{\widthof{(kaj ne perdas la esperon.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(36 Venkis foje en batal’ ni;)}}%
{\widthof{(helpis nin Votano tiam:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Tian egan sango-fluon)}}%
{\widthof{(oni vidis ja neniam.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(37  Ne hezitu ni! Kuraĝon!)}}%
{\widthof{(Ne bridante la koleron)}}}%
{\maxof{\widthof{(batos ni la malamikojn)}}%
{\widthof{(kaj regajnos la liberon.” -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(38 “Arde vi ja fantazias,)}}%
{\widthof{(Fulk’, respondis jen Elmaro,)}}}%
{\maxof{\widthof{(“blanka kiel neĝ’ sur mont’ ja)}}%
{\widthof{(estas via kaphararo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(39  Kara Fulk’, ĉu kredas vi, ke)}}%
{\widthof{(nunaj homoj tuj vekiĝas)}}}%
{\maxof{\widthof{(je la voko al batal’, ke)}}%
{\widthof{(ili entuziasmiĝas?)}}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(40  Kvankam la popol’ koleras,)}}%
{\widthof{(emas iri al batalo,  ))}}}%
{\maxof{\widthof{(la nobelular’ preferas)}}%
{\widthof{(malstreĉiĝi en domhalo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(41  Spertis mi kuraĝon ties,)}}%
{\widthof{(kiam estis en danĝero)}}}%
{\maxof{\widthof{(mi hieraŭ! Regas ilin)}}%
{\widthof{(timo nur kaj malespero.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(42  Kiuj ne kuraĝis levi)}}%
{\widthof{(por mi antaŭ tribunalo)}}}%
{\maxof{\widthof{(unu manon, ĉu ĉi tiuj)}}%
{\widthof{(prenos glavon por batalo?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(43  Vol’ kaj far’ ĉe ni disegas,  ))}}%
{\widthof{(estas ni tro hezitemaj;)}}}%
{\maxof{\widthof{(murdas la faradon tio,)}}%
{\widthof{(estas ni nur parolemaj.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(44  Kiel ĝemas la amboso)}}%
{\widthof{(sub martelo-batoj viaj,)}}}%
{\maxof{\widthof{(grumblas ni, sed sin ne movas)}}%
{\widthof{(pugnoj kaj piedoj niaj.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(45  Se en Saksaj viroj fluus)}}%
{\widthof{(varma sang’ tra ĉiu vejno,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ne surtretus iu Frank’ ĉi)}}%
{\widthof{(tiun flankon de la Rejno.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(46  Havas ni malmolajn manojn,)}}%
{\widthof{(estas ni ja defendemaj;)}}}%
{\maxof{\widthof{(sed ni estas malrapidaj)}}%
{\widthof{(kaj ne estas daŭrigemaj.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(47  Nur batali volas Sakso,)}}%
{\widthof{(bati kaj ne militadi,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj returni poste hejmen)}}%
{\widthof{(por en la arbar’ ĉasadi.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(48  Unu tagon, ne pli longe)}}%
{\widthof{(daŭris ties ir’ milita,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĝis la provianto estis)}}%
{\widthof{(formanĝita kaj trinkita.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(49  Ne pro malamik-potenco)}}%
{\widthof{(- nin riproĉus jen alia:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Vi malvenkis pro malsaĝo)}}%
{\widthof{(propra kaj kolero dia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(50  Tial la danduloj fine)}}%
{\widthof{(estas kontraŭ ni venkintaj,)}}}%
{\maxof{\widthof{(tial nin la dancemuloj)}}%
{\widthof{(estas lukte subigintaj.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(51  Volus mi batali sange,)}}%
{\widthof{(se mi povus; nur espero)}}}%
{\maxof{\widthof{(restas ja al ni, ni devas)}}%
{\widthof{(ĝin elteni kun kolero.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(52  Nia malamik’ armile)}}%
{\widthof{(pretas por nin ree kapti,)}}}%
{\maxof{\widthof{(nur atendas ŝancon por nin)}}%
{\widthof{(kiel ĉe Verdeno - bapti..  )}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(53  Jam tro multe da nobela)}}%
{\widthof{(kaj kampula sango fluis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj tro multajn agrojn ja la)}}%
{\widthof{(malamikoj jam detruis.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(54  u ekbruligite ardu)}}%
{\widthof{(ree kortoj kaj kabanoj?)}}}%
{\maxof{\widthof{(u suferu la malsaton)}}%
{\widthof{(ree niaj kamparanoj?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(55  Tro kuraĝa ul’ kuregas)}}%
{\widthof{(furioze en fiaskon,)}}}%
{\maxof{\widthof{(laŭ berserka maniero;)}}%
{\widthof{(saĝa viro portas kaskon.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(56  Homa saĝo ne utilos,)}}%
{\widthof{(kaj la dioj ja decidas;)}}}%
{\maxof{\widthof{(pasis ja la pasinteco,)}}%
{\widthof{(la estonton mi ekvidas.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(57  Lasu iri min! Al mi nun )}}%
{\widthof{(restas je l’ disiĝa horo)}}}%
{\maxof{\widthof{(nur manplen’ de hejma tero;)}}%
{\widthof{(mi ĝin portas sur la koro.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(58 Fulk’, nun faru vi, pri kio  ))}}%
{\widthof{(mi vin petis!” - Kaj ĝemante,)}}}%
{\maxof{\widthof{(pale la forĝisto paŝis)}}%
{\widthof{(al la forĝo-forno lante.)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(59  Forĝis la hufo-ferojn)}}%
{\widthof{(ilin per martel’ frapante,)}}}%
{\maxof{\widthof{(najlis ilin sub la hufojn)}}%
{\widthof{(vortojn de dezir’ flustrante:)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(60 Kara ĉevaleto,firma)}}%
{\widthof{(estu la huffero-kvaro,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiun mi farinta estas:)}}%
{\widthof{(Jen la beno de Donaro!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(61 Rekte iru, kiam iras)}}%
{\widthof{(hejmen vi aŭ tra arbaro;)}}}%
{\maxof{\widthof{(La malbon’ forestu fore:)}}%
{\widthof{(Jen la beno de Donaro!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(62 Se rompiĝos viaj kruroj,)}}%
{\widthof{(rekuniĝu la ostaro,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj fermiĝu viaj vundoj:)}}%
{\widthof{(Jen la beno de Donaro!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(63 Kara ĉevaleto, servu)}}%
{\widthof{(vi fidele al Elmaro!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Portu lin al la feliĉo:)}}%
{\widthof{(Jen la beno de Donaro!)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(64 Fartu bone!” - Jen la Falko:)}}%
{\widthof{(“Mi vin dankas, majstro pia!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Akompanos min spiritoj)}}%
{\widthof{(bonaj sur vojaĝo mia. -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(65 Nun adiaŭ vi, Dithelmo!  ))}}%
{\widthof{(Premu ambaŭ miajn manojn!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Laste vi de mi salutu)}}%
{\widthof{(kore la samideanojn!  ))}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(66 u vi ploras? Dolorigas,)}}%
{\widthof{(vidi maljunulan ploron!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Devas ni nun adiaŭi!  -)}}%
{\widthof{(Falkoj havas fortan koron.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(67 Tion, kion vi promesis)}}%
{\widthof{(iam al patrino mia,)}}}%
{\maxof{\widthof{(tenis vi. u nin arbitre)}}%
{\widthof{(agu Frank’ sur korto nia?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(68 Vi ja scias, ke laŭjuĝe)}}%
{\widthof{(reĝa iĝis korto nia;  ))}}}%
{\maxof{\widthof{(povas esti, ke en tiu)}}%
{\widthof{(jam ekloĝis Franko fia.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(69 Viajn larmojn vi sekigu)}}%
{\widthof{(kaj ne tro malĝoja estu!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ke mi hejmen venos iam,)}}%
{\widthof{(ni esperu kaj vi restu!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(70 Diru vi, Imin’, al via)}}%
{\widthof{(kara sinjorino ion -)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ne - mi estas eksterleĝa -)}}%
{\widthof{(Diru vi al ŝi nenion!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(71 Nur transdonu tiun ringon,)}}%
{\widthof{(memorigu ŝin ĉi tio!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Mian glavon ŝi konservu,)}}%
{\widthof{(ĝis - min hejmen lasos dio.”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(72 Li forrajdis, dum la vento)}}%
{\widthof{(tra l’ siring-arbedoj iris;)}}}%
{\maxof{\widthof{(falis ties lastaj beroj,)}}%
{\widthof{(la foliojn ĝi forŝiris.)}}}}%
{\maxof{\widthof{()}}%
{\widthof{(2)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(73 Staris ĉe l’ malhela rando)}}%
{\widthof{(de l’ arbaro junulino,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĉe filikoj kaj rubusoj,)}}%
{\widthof{(apud iu alta pino,)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(74 en profunda pripensado)}}%
{\widthof{(kaj klininte kapon sian;)}}}%
{\maxof{\widthof{(malsekigis fridaj gutoj)}}%
{\widthof{(blankan toloveston ŝian.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(75 Ĉu ŝi estis elirinta)}}%
{\widthof{(el la ĉerk’? u estis tiu)}}}%
{\maxof{\widthof{(el mizeraj la animoj,)}}%
{\widthof{(kiuj ĉirkaŭvagas, iu?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(76 Kaj senmove ŝi rigardis)}}%
{\widthof{(la forĝejon tie tiam;)}}}%
{\maxof{\widthof{(enaere supreniĝis)}}%
{\widthof{(jen la fumo kiel ĉiam.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(77 Kiel ĉiam ĉe l’ ĉielo)}}%
{\widthof{(grizaj nuboj buliĝadis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(tra la valo rivereto)}}%
{\widthof{(susurante trafluadis.)}}}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(78 Kiel ĉiam martelado )}}%
{\widthof{(sonis el la malproksimo;  ))}}}%
{\maxof{\widthof{(sed - subite elbuŝigis)}}%
{\widthof{(mutan krion ŝi de timo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(79 Staris viroj jen, ĉevalon)}}%
{\widthof{(tenis iu ĉi bridilo;)}}}%
{\maxof{\widthof{(surseliĝis la alia)}}%
{\widthof{(kaj forrajdis en trankvilo.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(80 Vidis ŝi fermiĝi post li)}}%
{\widthof{(la arbaron; ŝi lin mute)}}}%
{\maxof{\widthof{(adiaŭis, tiam sian)}}%
{\widthof{(manon svingis ŝi salute.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(81 Levis ŝi la manojn, kantis)}}%
{\widthof{(ŝi mallaŭte: “Mia kara,)}}}%
{\maxof{\widthof{(fartu bone, ho amiko,)}}%
{\widthof{(kor-amiko jam multjara!)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(82 Tie, kien iras tiu,)}}%
{\widthof{(tie estu paco tia,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kia regis, kiam estis)}}%
{\widthof{(sur la Ter’ la filo Dia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(83 Tiu, kiu savis nian)}}%
{\widthof{(mondon, gardu de danĝero)}}}%
{\maxof{\widthof{(Lin; en sia graco helpu)}}%
{\widthof{(tiun Li sur fremda tero;)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(84 Se nun tiu forvojaĝas,)}}%
{\widthof{(ĉu tra landoj, ĉu sur maro,)}}}%
{\maxof{\widthof{(akompanu lin survoje)}}%
{\widthof{(la ĉiela anĝelaro.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(85 Akompanu lin fidele)}}%
{\widthof{(la Sinjoro de l’ ielo,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kies gvidon iam fidis)}}%
{\widthof{(la popol’ de Izraelo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(86 Kaj vi Sankta Virgulino,)}}%
{\widthof{(vi benita, kiu, kiam)}}}%
{\maxof{\widthof{(plendis pri mizero iu,)}}%
{\widthof{(ne rifuzis helpi iam:)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(87 Surgenue, plore mi vin)}}%
{\widthof{(petas, virgulino kara:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Gardu lin, li estas mia)}}%
{\widthof{(koramiko jam multjara!” -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(88 Sinkis ŝi sur la genuojn,  ))}}%
{\widthof{(falis teren gutoj larmaj,)}}}%
{\maxof{\widthof{(blovis tra la abiaro)}}%
{\widthof{(brizoj de aŭtun’ malvarmaj. -)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(89 Iru nun, afliktulino!  ))}}%
{\widthof{(Vin ekaŭdis ja anĝelo;)}}}%
{\maxof{\widthof{(viajn petojn plore portos)}}%
{\widthof{(tiu ĉi al la ĉielo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(90 Enarbare la krepusko)}}%
{\widthof{(interarbe ŝpinis retojn;)}}}%
{\maxof{\widthof{(ŝanĝis la arbar-estaºoj  ))}}%
{\widthof{(kaŝe inter si sekretojn.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(91 Ekparolis jen la pigo:)}}%
{\widthof{(„Ĉu vi vidis, ke Elmaro)}}}%
{\maxof{\widthof{(tra l’ arbaro rajdis sole,)}}%
{\widthof{(sen ĉasisto, sen hundaro?“)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(92 Diris la garol’: „Ho ve, vi)}}%
{\widthof{(fia birdo de l’ hadeso,)}}}%
{\maxof{\widthof{(lin, la mortmalsananan viron,)}}%
{\widthof{(ĉirkaŭflugis vi sen ĉeso.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(93 Rubekolo vokis laŭte:1))}}%
{\widthof{(„Estas birdo mi libera,)}}}%
{\maxof{\widthof{(vivas mi ekstere, estas)}}%
{\widthof{(li libera-leĝekstera!“2))}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(94 Jen pice’: Ŝanceliĝante)}}%
{\widthof{(li sur la ĉevalo sidis;)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj la reĝa mesaĝisto)}}%
{\widthof{(kun malico lin priridis.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(95 Diris kverk’: „Li pensis, ke li)}}%
{\widthof{(kiel mi enradikiĝis)}}}%
{\maxof{\widthof{(firme, sed pli forta estas)}}%
{\widthof{(ruz’, al kiu li subiĝis.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(96 „Plejmaljuston devis sperti)}}%
{\widthof{(tiu ĉi plej pia viro;)}}}%
{\maxof{\widthof{(la kuraĝ’ lin ne protektis“,)}}%
{\widthof{(diris melo kun suspiro.)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(97 Diris urs’: „Min ne afliktas,)}}%
{\widthof{(se li spertas nun amaron;)}}}%
{\maxof{\widthof{(li mortigis mian onklon,)}}%
{\widthof{(kiu regis la arbaron.“ )}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(98 Diris lupo: „Se ĉeestus)}}%
{\widthof{(tuta parencaro mia,)}}}%
{\maxof{\widthof{(baldaŭ kuŝus sur la tero)}}%
{\widthof{(nur ostar’ kaj jako lia.“)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(99 Ridis vulpo: „Mi tre ĝojas,3))}}%
{\widthof{(kiam miaj kontraŭuloj)}}}%
{\maxof{\widthof{(sin disŝiras kaj dismordas;)}}%
{\widthof{(longe vivas la riduloj!“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(100 Erinac’, sin buligante,)}}%
{\widthof{(diris: „Vi friponoj fiaj,)}}}%
{\maxof{\widthof{(la arbaron vi putrigas)}}%
{\widthof{(ja per putraj vortoj viaj.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(101 „Estas falka maniero“, )}}%
{\widthof{(diris tiam la buteo,)}}}%
{\maxof{\widthof{(„spite ĉiam al la spito,)}}%
{\widthof{(malgraŭ vundoj, malgraŭ veo.“)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(102 Korvo diris: „Lin kondukos)}}%
{\widthof{(lia vojo al Danio;)}}}%
{\maxof{\widthof{(neĝo falos sur la vojon,)}}%
{\widthof{(longa vojo estas tio.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(103 Flustris sorpo: „Se li havus)}}%
{\widthof{(vergon el branĉaro mia,)}}}%
{\maxof{\widthof{(forto sorĉo lin sekure)}}%
{\widthof{(gvidus sur vojaĝo lia.“)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(104 Kantis merl’: Ĉe lia kort’ mi)}}%
{\widthof{(loĝis bone. Kion miaj)}}}%
{\maxof{\widthof{(kuzoj diros revenontaj)}}%
{\widthof{(el la sud’ al nestoj siaj?“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(105 Pego jen: „Sekretajn runojn)}}%
{\widthof{(legis mi sub arboŝelo.)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ke li baldaŭ venu hejmen,)}}%
{\widthof{(ke lin gardu la ĉielo!“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(106 Kantis la alaŭdo: „Por lin)}}%
{\widthof{(tuj saluti, kiam estos)}}}%
{\maxof{\widthof{(burĝoninta la sambuko,)}}%
{\widthof{(mi dumvintre hejme restos.“ –)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(107 Trankviliĝis; tra l’ betulo)}}%
{\widthof{(flustris kaj trablovis io)}}}%
{\maxof{\widthof{(tre mallaŭte, kvazaŭ sonĝe;)}}%
{\widthof{(sed ne kompreneblis tio.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(108 Susuretis tra l’ fragmito)}}%
{\widthof{(riveretaj ondoj flue:)}}}%
{\maxof{\widthof{(„Valen glitu al la Neto)}}%
{\widthof{(kaj de tie plu kaj plue,)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(109 ke malhelpu lian fuĝon)}}%
{\widthof{(la virinoj de l’ Vezero!1))}}}%
{\maxof{\widthof{(Devas resti tiu, kiu)}}%
{\widthof{(apartenas al hejmtero.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(110 Gufo aŭdis en rokfendo,)}}%
{\widthof{(en soleco, kolerante,)}}}%
{\maxof{\widthof{(funde en la brustplumaron)}}%
{\widthof{(sian bekon enborante.2))}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(111 „Kia bruo pro la ulo!)}}%
{\widthof{(Kia stulto estas tio!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Por ĉi tiu ĝusta estas1))}}%
{\widthof{(ja nur sia opinio!)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(112 Estas sane sin deteni)}}%
{\widthof{(de la propra opinio.)}}}%
{\maxof{\widthof{(Pensu kiel la fortuloj!)}}%
{\widthof{(Estas pli utila tio.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(113 Kio estas justo? Estas)}}%
{\widthof{(ĝi ja nur potenca volo;2))}}}%
{\maxof{\widthof{(kiel branĉo en la ŝtormo)}}%
{\widthof{(fleksas sin sub ĝi homkolo.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(114 Libereco estas, plaĉon)}}%
{\widthof{(kaj plezuron nur sentante)}}}%
{\maxof{\widthof{(cedi al fremdula volo,)}}%
{\widthof{(pri la propra rezignante.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(115 Ĉar utile estas, kuri )}}%
{\widthof{(kun la trup’ de l’ potenculoj,)}}}%
{\maxof{\widthof{(nur tra malfermitaj pordoj,3))}}%
{\widthof{(ĉiam kun la sekvantuloj.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(116 Amo, am’ al proksimulo?)}}%
{\widthof{(Furiozo estas tio!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Amas mi nur la malamon; )}}%
{\widthof{(Am’ ja estas fimanio.)}}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(117 Plezurigas plej damaĝo!4))}}%
{\widthof{(Estis ja konsola tio,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiel ambaŭ sin dishakis,)}}%
{\widthof{(pro kolero, pro envio.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(118 Ho envi’, vi dolĉa knabo!)}}%
{\widthof{(Ho koler’, vi rava ulo!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Enviulo estas pia,)}}%
{\widthof{(milda estas kolerulo!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(119 Nur disŝiru reciproke)}}%
{\widthof{(vian haŭton, vian veston!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Per la plumoj elŝiritaj)}}%
{\widthof{(povos ŝtopi mi la neston.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(120 La maljuna enviulo)}}%
{\widthof{(grumblis plu kaj ridis fie:)}}}%
{\maxof{\widthof{(„Fanfaronu nur, vi homoj!)}}%
{\widthof{(Saĝaj vi ne estas plie!)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(121 Nek instruis de l’ katedro)}}%
{\widthof{(min prior’ de monaĥejo,)}}}%
{\maxof{\widthof{(nek mi sidis ĉe la patroj)}}%
{\widthof{(sur la benko de lernejo.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(122 Stultaj estas vi, malmulton)}}%
{\widthof{(ja ekkonas homracio;)}}}%
{\maxof{\widthof{(mi. la birdo de Minervo,)}}%
{\widthof{(havas multe pli da scio.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(123 Estas mi ja la plej saĝa)}}%
{\widthof{(el la bestoj sur la Tero,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiuj pensas kaj baraktas)}}%
{\widthof{(daŭre kontraŭ mortdanĝero.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(124 Ĉiam faras ni la ĝuston, )}}%
{\widthof{(ne nin provu malpravigi!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Se l’ moral’ ne estas ĝusta,1))}}%
{\widthof{(devas vi ĝin alĝustigi.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(125 Via virto? Vi fiuloj!)}}%
{\widthof{(La alian trompas ĉiu,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĉu per multekosta robo)}}%
{\widthof{(aŭ kitel’ sin vestas iu.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(126 Vi hodiaŭ estas gajaj,)}}%
{\widthof{(sidas kune en konsento;)}}}%
{\maxof{\widthof{(morgaŭ vi disputos, blovos)}}%
{\widthof{(inter vi malvarma vento.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(127 Estas vi bonkoraj, amas,)}}%
{\widthof{(laŭdas unu la alian;)}}}%
{\maxof{\widthof{(morgaŭ vi ekhavos ree)}}%
{\widthof{(inter vi kverelon fian.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(128 Via hom-amemo estas)}}%
{\widthof{(artifiko emocia;)}}}%
{\maxof{\widthof{(gravas ja nur la satigo)}}%
{\widthof{(de l’ bezono materia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(129 Se mi manĝis malsufiĉe,)}}%
{\widthof{(al najbar’ mi iras mia; )}}}%
{\maxof{\widthof{(nur pirolo stulta restas)}}%
{\widthof{(sidi nur sur branĉo sia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(130 La patruj’ por mi malgravas,)}}%
{\widthof{(gravas bona pred’. Se ie)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĉase mi atingas tion,)}}%
{\widthof{(estas mia hejmo tie.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(131 Ami la patrujon? Estas)}}%
{\widthof{(ja plej stulta amo tia!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Tiu tiel forpelata)}}%
{\widthof{(estis el patrujo sia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(132 Min ridigas malfortuno.)}}%
{\widthof{(For ĉi tiujn revemulojn!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Plej malamas mi ja tiujn )}}%
{\widthof{(stultajn entuziasmulojn!“)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(133 Fine li silentis, nur tra l’)}}%
{\widthof{(arbopintoj vent’ suspiris;)}}}%
{\maxof{\widthof{(el tertruoj kaj rokfendoj)}}%
{\widthof{(nokta fiular’ eliris.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(134 Bluaj-ruĝaj nuboj en la)}}%
{\widthof{(okcidento kumuliĝis)}}}%
{\maxof{\widthof{(kiel muroj de kastelo,)}}%
{\widthof{(ĉar la sun’ jam malleviĝis.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(135 Kie inter montoj krutaj)}}%
{\widthof{(riveret’ malsupren fluis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(tie tra l’ vesper-silento)}}%
{\widthof{(hufo-bato klake bruis.)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(136 La ĉevalo penis garde)}}%
{\widthof{(la rajdanton suben porti,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kvazaŭ scius ĝi, ke devus)}}%
{\widthof{(tiu viro baldaŭ morti.1))}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(137 Valen plu! El lia vundo2))}}%
{\widthof{(ruĝa sango subeniĝis,)}}}%
{\maxof{\widthof{(gutis peze sur la selon)}}%
{\widthof{(kaj envente rigidiĝis.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(138 Valen plu al la Vezero!)}}%
{\widthof{(Preskaŭ ne videblis io. )}}}%
{\maxof{\widthof{(Jen elstaris tra l’ nebul’ la)}}%
{\widthof{(turo de Dektritilio.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(139 La eterna lampo brilis)}}%
{\widthof{(tra krepusko de l’ vespero;)}}}%
{\maxof{\widthof{(ĉe la pordo la rajdanto)}}%
{\widthof{(svenis,  sinkis al la tero.)}}}}%
{\maxof{\widthof{()}}%
{\widthof{(                      4)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(140 En la monaĥejo flagris)}}%
{\widthof{(torĉo-lumoj kaj lumiĝis)}}}%
{\maxof{\widthof{(la vizaĝoj de l’ monaĥoj,)}}%
{\widthof{(kiuj ege afliktiĝis.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(141 Staris ili en la  ĉelo)}}%
{\widthof{(ĉirkaŭ viro tre vundita,)}}}%
{\maxof{\widthof{(antaŭporde ĉe ĉevalo )}}%
{\widthof{(lia de servist’ trovita.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(142 Zorge estis li metita)}}%
{\widthof{(jen sur pelt-kovrita lito;)}}}%
{\maxof{\widthof{(li apenaŭ spiris, estis)}}%
{\widthof{(pala kiel mortigito.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(143 Plu elfluis lia sango)}}%
{\widthof{(tra la jak’. Ĉu mort-anĝelo)}}}%
{\maxof{\widthof{(iris jam tra la trankvila,)}}%
{\widthof{(sombra monaĥeja ĉelo? -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(144 Diris la abat’: „Konataj)}}%
{\widthof{(Ŝajnas al mi trajtoj tiaj)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj staturo ties, se ne)}}%
{\widthof{(trompas min okuloj miaj.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(145 Tiam estis li fortega,)}}%
{\widthof{(freŝe en junec’ floranta,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kolerante noble, kiel)}}%
{\widthof{(Sankta Mikael’ ardanta.“)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(146 Vido jen: „Mi estas certa)}}%
{\widthof{(- se ne konas tiu iu -,)}}}%
{\maxof{\widthof{(ke de l’ Akcipitra kort’ la)}}%
{\widthof{(Falk’ nomatas estas tiu.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(147 Kiam antaŭ kelkaj tagoj)}}%
{\widthof{(portis mi al Badurado)}}}%
{\maxof{\widthof{(la leteron de l’ abato,)}}%
{\widthof{(vidis mi lin dum ĉasado.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(148 Estas li. Vestita estis)}}%
{\widthof{(li per kamizolo tia;)}}}%
{\maxof{\widthof{(cervo kuŝis antaŭ li kaj)}}%
{\widthof{(ĉirkaŭ li hundaro lia.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(149 Estis li afabla, al mi)}}%
{\widthof{(manĝon kaj trinkaĵon donis;)}}}%
{\maxof{\widthof{(montris li al mi la vojon,)}}%
{\widthof{(ĉar li tiun bone konis.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(150 Sed li estas eksterleĝa)}}%
{\widthof{(adoranto de Votano,)}}}%
{\maxof{\widthof{(kaj pro tio akuzita)}}%
{\widthof{(de Akena kortegano.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(151 „Regu pac’ en monaĥejo“,)}}%
{\widthof{(diris tiam la abato,)}}}%
{\maxof{\widthof{(„Devas agi ni kun tiu)}}%
{\widthof{(laŭ postul’ de l’ karitato!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(152 Bedo, helpe de Ajlrato)}}%
{\widthof{(flegu lin laŭ la regulo)}}}%
{\maxof{\widthof{(Hipokrata, ni aliaj)}}%
{\widthof{(preĝu por la malsanulo!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(153 Ili nun malsupren iris)}}%
{\widthof{(al la ejo de la ĥoro;)}}}%
{\maxof{\widthof{(„El profundoj!“ Larm’ ruliĝis)}}%
{\widthof{(sur la vangon de l’ prioro. -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(154 Ho Elmaro, mizerulo!)}}%
{\widthof{(Ĉu vi trovos savon tie?)}}}%
{\maxof{\widthof{(La monaĥoj de l’ konvento)}}%
{\widthof{(arte vin ja flegos pie.)}}}}}}}}}}}}
\newlength{\columnII}
\setlength{\columnII}{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(1  “Fertig!” sprach de Meister Fulko;)}}%
{\widthof{(“Hildegunden, deiner Frauen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Kleine Imma, liebe Tochter,)}}%
{\widthof{(Bring das Schloß, sie kann ihm trauen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(2  Wieland kaum, der Schmiedekönig,)}}%
{\widthof{(Wüßt’ es künstlicher zu machen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und im Berg, die stillen Leute,)}}%
{\widthof{(Und - du Kobold, laß das Lachen!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(3  Eggi, schon den ganzen Morgen)}}%
{\widthof{(Greinst du mit vergnügtem Blicke,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Gleich als wär’ ein feistes Wildbret)}}%
{\widthof{(Dir gegangen in die Stricke.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(4  Mach dich fort, du brauner Schlingel,)}}%
{\widthof{(Sieh mir fleißig nach den Schafen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Daß sie nicht zu Schaden gehen)}}%
{\widthof{(Auf dem Winterfeld des Grafen!”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(5  Eggi, in der Tür sich wendend:)}}%
{\widthof{(“Meister Fulk, ihr habt’s geraten:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Gestern war’s; ein Edelmarder,)}}%
{\widthof{(Und Herr Gero will ihn braten.”)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(6 “Geh, du Gauch! - Er grollt dem Falken”,)}}%
{\widthof{(Sprach der Schmied; “wohl mag er lästern;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Härter als uns je der Franke)}}%
{\widthof{(Schlug der Sachs den Sachsen gestern.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(7  Wie man einen wutverdächt’gen )}}%
{\widthof{(Hund erhängt am nächsten Aste,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ward ein Edler preisgegeben,)}}%
{\widthof{(Weil ein Bösewicht ihn haßte.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(8 Stolzer Falk! Vom Wald zur Weser)}}%
{\widthof{(Wird kein treures Herz gefunden! -)}}}%
{\maxof{\widthof{(Doch da ist er selbst: - o Imma,)}}%
{\widthof{(Wie verhärmt in wenig Stunden!”)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(9  Elmar kam; der greise Diethelm)}}%
{\widthof{(Schritt ihm nach mit finsterm Mute; -)}}}%
{\maxof{\widthof{(Zorn und Tränen in den Augen,)}}%
{\widthof{(Führt’ er eine weiße Stute.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(10  Sprach der Falk: “Des letzten Dienstes)}}%
{\widthof{(Meister Fulko, magst du pflegen:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Spute dich, mit Weiheworten)}}%
{\widthof{(Feste Eisen aufzulegen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(11  Spute dich, du kluger Meister,)}}%
{\widthof{(Feste Eisen, gute Eisen)}}}%
{\maxof{\widthof{(Aufzulegen meinem Tiere,)}}%
{\widthof{(Denn wir haben weit zu reisen.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(12  Weit zu reisen, Meister Fulko!)}}%
{\widthof{(Drum von all den edlen Rossen)}}}%
{\maxof{\widthof{(Nicht das beste, doch das treuste)}}%
{\widthof{(Wählt’ ich mir zum Fahrtgenossen.”)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(13  Stumm und traurig sah der Alte)}}%
{\widthof{(Auf den Mann und auf das Fohlen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Dann, sein Werkgerät ergreifend,)}}%
{\widthof{(Fuhr er durch der Esse Kohlen;)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(14  Und mit zornig wüsten Schlägen)}}%
{\widthof{(Schlug er, daß der Amboß stöhnte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Schlug er, daß die Balken sangen)}}%
{\widthof{(Und das Grundgemäuer dröhnte.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(15  Flammen stoben, Funken spritzten;)}}%
{\widthof{(Härter hieb der Schwerergrimmte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Bis des Erzes glühe Stange)}}%
{\widthof{(Wie ein Wurm sich wand und krümmte.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(16  Plötzlich aber sank die Rechte,)}}%
{\widthof{(Und, erfaßt von wildem Jammer,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Warf er auf den Herd das Eisen,)}}%
{\widthof{(In den Winkel Zang’ und Hammer.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(17 “Nein, ich kann, ich kann nicht, Elmar;)}}%
{\widthof{(Nein, du kannst, du kannst nich gehen!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Um den Wiedehopf, den Gecken,)}}%
{\widthof{(Sollen wir dich scheiden sehen?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(18  Sind noch Götter? Unsre Götter)}}%
{\widthof{(Zürnen, weil wir sie verlassen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und der weiße Gott der Christen,)}}%
{\widthof{(Den wir hassen, muß uns hassen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(19  Büßung heischt der große Frevel!)}}%
{\widthof{(Erst versöhnt an heil’gen Stätten,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Muß das Volk die Wehr ergreifen,)}}%
{\widthof{(Und - der Alte wird uns retten.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(20  Letzte Nacht in Sturmesbrausen)}}%
{\widthof{(Fuhr er zürnend her vom Norden:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Sollt’ er nicht? Warum, wir Toren,)}}%
{\widthof{(Sind wir untreu ihm geworden?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(21  Elmar, bleib! Geh vor, wir folgen;)}}%
{\widthof{(Zieh dein Schwert: wir werden siegen!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Einmal noch im roten Banner)}}%
{\widthof{(Laß das weiße Fohlen fliegen!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(22  Elmar, bleib! Was dir geschehen,)}}%
{\widthof{(Schande ist es, Schmach uns allen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Gestern, an der Linde, hörtest)}}%
{\widthof{(Du den Zuruf nicht erschallen?)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(23  Wir, der Werkmann und der Bauer,)}}%
{\widthof{(Stehn zu dir, den Schimpf zu rächen:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Hünen, die wie Haferhalme)}}%
{\widthof{(Frankenspeere spielend brechen;)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(24  Harte Hände, die in Scherben)}}%
{\widthof{(Schild und Panzerrock zerschlagen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Felsennacken, die den Reiter)}}%
{\widthof{(Samt dem Roß zum Sumpfe tragen!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(25  Und die Gegner? Immer lustig,)}}%
{\widthof{(Reigenspringer, immer heiter,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Lockenkräusler, Salbenköche,)}}%
{\widthof{(Zwölf ein Dutzend - und nichts weiter.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(26  Welch Geziefer! Viel zu lange )}}%
{\widthof{(Litten wir’s; auf, uns zu wehren!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Klirrt das Land, der graue Kämpe,)}}%
{\widthof{(Widukind, er wird es hören.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(27  Täuschung ist es, Frankenfabel,)}}%
{\widthof{(Daß der Held, im Kampf ermattet,)}}}%
{\maxof{\widthof{(sei verzagt zu Kreuz gekrochen)}}%
{\widthof{(Und im Wessagau bestattet.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(28  Niederwärts im Weserwalde)}}%
{\widthof{(Schläft er nur im hohlen Steine,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Schlachtbereit mit Roß und Mannen,)}}%
{\widthof{(Harrend, daß sein Tag erscheine.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(29  Oft, wenn nachts die Wetter tosen,)}}%
{\widthof{(Weckt er seine Schwertgesellen:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Riefen nicht des Waldes Wipfel?)}}%
{\widthof{(Mahnten nicht des Stromes Wellen?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(30 Dann hinauf die blaue Weser,)}}%
{\widthof{(Dann hinab die blanke Lippe,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und 'zu früh, zu früh' erseufzend)}}%
{\widthof{(Kehrt er heim zur düstern Klippe.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(31  Falk, mir deucht, jetzt ist die Stunde.)}}%
{\widthof{(Hebt sich nur mit Waffenschalle)}}}%
{\maxof{\widthof{(Reisig Volk in allen Gauen,)}}%
{\widthof{(Kommt er und befreit uns alle.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(32  Heergeräte weiß ich liegen,)}}%
{\widthof{(Kunstgebilde kluger Zwerge,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Stahlgewand und alte Schwerter)}}%
{\widthof{(Aufgehäuft im nahen Berge.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(33  Laß das Bauernhorn erklingen!)}}%
{\widthof{(Folgen wird dem Racherufe)}}}%
{\maxof{\widthof{(All das Volk im Lederschurze,)}}%
{\widthof{(All das Volk von Kamp und Hufe.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(34  Zündend, schnell wie Heidefeuer,)}}%
{\widthof{(Wird der Schrei die Welt durchfahren:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ja, sie kommen, traun, sie kommen,)}}%
{\widthof{(Schildgenossen, Schar auf Scharen!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(35  Schlechte Menschen, schlechte Zeiten:)}}%
{\widthof{(Allen wird, was sie verdienen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und die Freiheit nur den Wackern,)}}%
{\widthof{(Die der Freiheit sich erkühnen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(36  Können wir’s? Ich sah’s am Süntel;)}}%
{\widthof{(Zu uns stand der alte Woden:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Solch ein Tag! Des Blutes Ströme)}}%
{\widthof{(Rissen Furchen in den Boden.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(37  Nur ans Werk! Erst recht im Zorne,)}}%
{\widthof{(Werden wir die Welschen schlagen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Wie am Osning sie den Vätern)}}%
{\widthof{(Und am Süntel uns erlagen.” -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(38  Elmar sprach: “Welch glühe Kohlen)}}%
{\widthof{(Fulk, im alten Kopf dir brennen!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Schnee auf einem Feuerberge)}}%
{\widthof{(Ist dein Silberhaar zu nennen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(39  Trauter Fulk, die Welt ist kühler!)}}%
{\widthof{(Machst du heiß das Blut der Schnecke?)}}}%
{\maxof{\widthof{(Glaubst du, das ein Ruf die Träumer)}}%
{\widthof{(Rasch vom Rat zur Tat erwecke?)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(40  Zwar die Menge grollt, sie hätte)}}%
{\widthof{(Lust zum Zausen und zum Zerren,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Doch erschlafft auf ihren Höfen)}}%
{\widthof{(Dehnen sich die Edelherren.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(41  Ihren Mut erprobt ich gestern!)}}%
{\widthof{(Als ich stand in Not und Fährde,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Zagten sie, wie vor des Waldes)}}%
{\widthof{(Grauhund zagt die Lämmerherde.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(42  Blöde, die das Herz nicht hatten,)}}%
{\widthof{(Eine Hand für mich zu heben,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Werden die zum Schwerte greifen,)}}%
{\widthof{(Wenn es geht auf Tod und Leben?)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(43  Zwischen Mögen und Vollbringen)}}%
{\widthof{(Liegt bei uns des Zauderns Öde)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und ein Sumpf; ein Tatenmörder)}}%
{\widthof{(Ist der Sumpf der deutschen Rede.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(44  Fulk, wohl mag dein Amboß ächzen)}}%
{\widthof{(Unter schweren Hammerschlägen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Dennoch hält er still; wir murren,)}}%
{\widthof{(Ohne Faust und Fuß zu regen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(45  Pochten alle Männerherzen)}}%
{\widthof{(Heiß wie deines, warm wie meines,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Kein vermeßner Frankensporen)}}%
{\widthof{(Klirrte noch diesseits des Rheines:)}}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(46  O wir haben harte Hände,)}}%
{\widthof{(Unser Leib ist Wall und Mauer;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Doch wir schleichen träg zu Werke,)}}%
{\widthof{(Und im Werke fehlt die Dauer.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(47  Nicht zum Kriege, nur zum Kampfe)}}%
{\widthof{(Zieht der Sachse; schnell zu schlagen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Ist sein Sinn, um heimzukehren)}}%
{\widthof{(Und daheim den Hirsch zu jagen.)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(48  Länger lag er nie zu Felde,)}}%
{\widthof{(Als er nicht den Pfühl entbehrte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Als im Sack der Haferkuchen)}}%
{\widthof{(Und der Trunk im Lägel währte.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(49  Schelten würd’ ich, spräch ein Fremder,)}}%
{\widthof{(Was ich scheltend von uns spreche:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Nicht des Feindes Macht, uns beugte)}}%
{\widthof{(Göttergrimm und eigne Schwäche.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(50  Darum hat der Lockenkräusler)}}%
{\widthof{(Zehnmal uns im Kampf bezwungen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Darum hat der Reigenspringer)}}%
{\widthof{(Auf den Boden uns gerungen.)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(51  Fragst du, was ich möchte? Waten,)}}%
{\widthof{(Waten bis ans Knie im Blute!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Was ich muß? Zu hoffen raten,)}}%
{\widthof{(Ob mit Grimm und finsterm Mute.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(52  Erzbewehrt an Ems und Lippe)}}%
{\widthof{(Harrt der Feind in hellen Haufen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Fertig zu willkommner Arbeit,)}}%
{\widthof{(Wie bei Verden - uns zu taufen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(53  Schon zuviel ist edlen Blutes,)}}%
{\widthof{(Warmen Bauernbluts geflossen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Fruchtlos; schon zuviel der Äcker)}}%
{\widthof{(Sind zerstampft von fremden Rossen.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(54  Sollen wieder Hof und Hütte)}}%
{\widthof{(Glühn in roten Flammensäulen?)}}}%
{\maxof{\widthof{(Soll der hagre Wolf, der Hunger,)}}%
{\widthof{(Wieder durch die Dörfer heulen?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(55  Dreister Griff gebührt dem Dreisten,)}}%
{\widthof{(Doch ins Tolle stürmt ein Toller;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Berserkbrauch ist, nackt zu kämpfen,)}}%
{\widthof{(Klugen Manns, in Helm und Koller.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(56  Mag der Rat der Götter walten,)}}%
{\widthof{(Menschenwitz kann wenig frommen:)}}}%
{\maxof{\widthof{(Fulk, das eine ist gewesen,)}}%
{\widthof{(Und das andre seh’ ich kommen.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(57  Laß mich gehn! - Von Hof und Heimat)}}%
{\widthof{(Blieb mir heut am Scheidetage)}}}%
{\maxof{\widthof{(Nichts - als eine Handvoll Erde,)}}%
{\widthof{(Die ich auf dem Herzen trage.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(58  Fulk, nun tu, was ich gebeten!” -)}}%
{\widthof{(Auf den Wangen Leichenblässe)}}}%
{\maxof{\widthof{(Stand der Schmied, und schmerzlich stöhnend)}}%
{\widthof{(Trat er langsam an die Esse;)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(59  Pochte, hielt und pochte wieder;)}}%
{\widthof{(Endlich schritt er aus der Pforte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und die Eisen unterschlagend,)}}%
{\widthof{(Raunt’ er leise Wünschelworte:)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(60 “Frommes Rößlein, kluges Rößlein,)}}%
{\widthof{(Eisen vier will ich dir legen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Feste Eisen, gute Eisen:)}}%
{\widthof{(Das ist Donars Hammersegen!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(61 Geh zu Holz und geh zu Hause,)}}%
{\widthof{(Immer geh auf graden Wegen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Weit, was unhold ist, entweiche:)}}%
{\widthof{(Das ist Donars Hammersegen!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(62 Ward dir Weh und ward dir Wunde,)}}%
{\widthof{(Blut zu Blute soll sich regen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Bein zu Beine soll sich fügen:)}}%
{\widthof{(Das ist Donars Hammersegen!)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(63 Trag den Reiter, treues Rößlein,)}}%
{\widthof{(Allem Glücke gern entgegen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Trag ihn hin und trag ihn wieder:)}}%
{\widthof{(Das ist Donars Hammersegen!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(64 Falk, nun fahre!” - Drauf der andre:)}}%
{\widthof{(“Habe Dank, du frommer Meister!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Bürgen sind mir deine Wünsche,)}}%
{\widthof{(Mit mir fahren gute Geister. -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(65 Nun hellauf, du alter Knabe,)}}%
{\widthof{(Diethelm, komm, nimm beide Hände,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Beide und die letzten Grüße,)}}%
{\widthof{(Die dem Heimatland ich sende.)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(66 Weinst du gar? Es ist so bitter,)}}%
{\widthof{(Alte Augen weinen sehen!)}}}%
{\maxof{\widthof{(Falkenart ist starkes Mutes,)}}%
{\widthof{(Falkenart - jetzt mußt gehen!  ))}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(67 Was der Mutter du verheißen,)}}%
{\widthof{(Hast du brav und treu gehalten. -)}}}%
{\maxof{\widthof{(Mit mir willst du? Soll der Franke)}}%
{\widthof{(Auf dem Hof nach Willkür schalten?)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(68 Weißt du doch, zu Königseigen)}}%
{\widthof{(Ist das Falkennest gesprochen)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und der kahle Königserbe)}}%
{\widthof{(Morgen schon hineingekrochen.)}}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(69 Laß den greisen Kopf nicht sinken,)}}%
{\widthof{(Diethelm, trockne deine Zähren;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Bleib und tu, was recht und hoffe,)}}%
{\widthof{(Wie ich hoffe, heimzukehren! -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(70 Imma, deiner holden Herrin)}}%
{\widthof{(Neig’ ich mich, sie ist mir teuer;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Sag ihr, - nein, nichts sag ihr, Immaĉ,)}}%
{\widthof{(Bin ich doch ein Vogelfreier!)}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(71 Nimm das Schwert, den Ring hier, Imma;)}}%
{\widthof{(Sag, der Ring sei zum Gedenken,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Sag, das Schwert sei zum Bewahren,)}}%
{\widthof{(Will ein Gott mir Heimkehr schenken!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(72 Jetzt von hinnen!” - Durch den Flieder,)}}%
{\widthof{(Der das Rasendach beschirmte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Fuhr der Wind; die letzten Beeren)}}%
{\widthof{(Fielen, und das Laub verstürmte.)}}}}%
{\maxof{\widthof{()}}%
{\widthof{(2)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(73 Wo am Waldesrand der Tannen)}}%
{\widthof{(Dunkle Äste talwärts schwanken,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Stand verhohlen eine Jungfrau)}}%
{\widthof{(Zwischen Farn und Brombeerranken,)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(74 Regungslos, gekreuzt die Hände,)}}%
{\widthof{(Vorgebeugt, in tiefem Sinne;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Tropfen wehten, kalte Tropfen)}}%
{\widthof{(Auf ihr Kleid von weißem Linnen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(75 War sie aus dem Sarg gestiegen?)}}%
{\widthof{(War die stille, marmorbleiche)}}}%
{\maxof{\widthof{(Von die Armen, die da wandern,)}}%
{\widthof{(Friedlos selbst im Friedensreiche? -)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(76 Starren Auges sah sie nieder)}}%
{\widthof{(Nach der Schmied’ am Erlenhage;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Wirbelnd in die grauen Lüfte)}}%
{\widthof{(Stieg der Rauch wie alle Tage;)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(77 Und wie alle Tage rollten)}}%
{\widthof{(Oben dunkle Wolkenbälle,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und wie alle Tage rauschte)}}%
{\widthof{(Durch das Tal des Baches Welle;)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(78 Und wie alle Tage dröhnten)}}%
{\widthof{(Hammerschläge weit im Grunde;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Doch - jetzt fuhr sie auf, ein kurzer)}}%
{\widthof{(Jammerschrei erstarb im Munde.)}}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(79 Vor der Schmiede Frau’n und Männer;)}}%
{\widthof{(Einer hielt ein Roß am Zügel,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Einer nahm es, und hindannen)}}%
{\widthof{(Ritt er sacht am Heidehügel,)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(80 Einsam, waldwärts: Busch und Bäume)}}%
{\widthof{(Sah sie hinter ihm sich schließen;)}}}%
{\maxof{\widthof{(Stumm, den Finger an der Lippe,)}}%
{\widthof{(Winkte sie ein letztes Grüßen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(81 Dann, die Hände hochgehoben,)}}%
{\widthof{(Sang sie leise: “Selig fahre, )}}}%
{\maxof{\widthof{(Der da fährt, des Herzens stiller)}}%
{\widthof{(Trautgesell seit manchem Jahre!)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(82 Wo er walle, wo er wohne,)}}%
{\widthof{(Weile Friede, wie da weilte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Da die Reine des genesen,)}}%
{\widthof{(Der der Welt die Wunden heilte.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(83 Der der Welt die Wunden heilte,)}}%
{\widthof{(Möge sein in Gnaden pflegen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Mög’ im fernen fremden Lande)}}%
{\widthof{(Ihn geleiten und umhegen;)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(84 Ihn umhegen und geleiten,)}}%
{\widthof{(Daß er gute Herberg finde;)}}}%
{\maxof{\widthof{(All die Hüterschar des Himmels)}}%
{\widthof{(Sei ihm holdes Fahrtgesinde;)}}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(85 Sei ihm treuer Weggenosse,)}}%
{\widthof{(Der Tobias’ Sohn gen Meden)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und zurück zu Herd und Hufe)}}%
{\widthof{(Führte durch Gebirg und Öden!)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(86 Und du Hochgebenedeite,)}}%
{\widthof{(Die zu helfen nie versagte,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Wenn ein Herz voll Harm und Sorge)}}%
{\widthof{(All sein stummes Weh dir klagte:)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(87 Hehre Frau, zu deinen Füßen)}}%
{\widthof{(Weint die Jungfrau: selig fahre,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Der da fährt, des Herzens stiller)}}%
{\widthof{(Trautgesell seit manchem Jahre!” -)}}}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(88 Kraftlos sank sie auf die Knie,)}}%
{\widthof{(Tränen, bittre Tränen rannen,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und des Herbstes kühle Schauer)}}%
{\widthof{(Rauschten durch die finstern Tannen. -)}}}}%
{\maxof{\maxof{\maxof{\widthof{(89 Geh nun heim, du Kummervolle,)}}%
{\widthof{(Deine Bitten, dein Klagen)}}}%
{\maxof{\widthof{(Wird ein kleiner, lichter Engel)}}%
{\widthof{(Weinend in den Himmel tragen.)}}}}%
{\maxof{\maxof{\widthof{(90 Tiefer Wald! Von Stamm zu Stamme)}}%
{\widthof{(Wob die Dämmrung graue Fäden,)}}}%
{\maxof{\widthof{(Und die Bäume und die Tiere)}}%
{\widthof{(Wechselten geheime Reden.)}}}}}}}}}}}
\newlength{\columnTotal}
\setlength{\columnTotal}{\columnI + \columnII}
\newlength{\tableTotal}
\setlength{\tableTotal}{\textwidth - 2\tabcolsep}

\urldef{\theurl}\url{http://www.poezio.net/version?poem-id=958&version-id=1930,1929}
\markboth{ \theurl }{}
\addcontentsline{toc}{subsection}{Friedrich Wilhelm Weber, Dektritilio, ĉapitro 11, Eksterleĝa, ; Friedrich Wilhelm Weber, Dreizehnlinden, Kapitel 11, Vogelfrei}
\nopagebreak[1]
\begin{longtable}[c]{@{}p{\tableTotal*\ratio{\columnI}{\columnTotal}} p{\tableTotal*\ratio{\columnII}{\columnTotal}}@{}}
\endlastfoot\dots & \dots\endfoot

{\normalfont\large Friedrich Wilhelm Weber,}
\vspace{2.4em}
&
{\normalfont\large Friedrich Wilhelm Weber,}
\vspace{2.4em}
\\[-2em]

{\normalfont\LARGE Dektritilio, ĉapitro 11, Eksterleĝa, }
\vspace{1.4em}
&
{\normalfont\LARGE Dreizehnlinden, Kapitel 11, Vogelfrei}
\vspace{1.4em}
\\[-0.8em]
{\itshape tradukita de Manfred Retzlaff}
&
{\itshape }
\\


\\[-2em]

\begin{my-verse}
1  Diris la forĝist’: „Jam preta\\
estas la serur’, filino!\\
Estas ĝi fidinda, portu\\
ĝin al via sinjorino!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
1  “Fertig!” sprach de Meister Fulko;\\
“Hildegunden, deiner Frauen,\\
Kleine Imma, liebe Tochter,\\
Bring das Schloß, sie kann ihm trauen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
2  Eĉ Vilando artifike  )\\
pli ne povus tion fari. -\\
La ridaĉon, vi knabaĉo,  )\\
povas vi al vi ja ŝpari!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
2  Wieland kaum, der Schmiedekönig,\\
Wüßt’ es künstlicher zu machen,\\
Und im Berg, die stillen Leute,\\
Und - du Kobold, laß das Lachen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
3  Vi jam la matenon tutan\\
grincas pro plezuro ia,\\
kvazaŭ iu predo grasa\\
restis en kaptilo via.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
3  Eggi, schon den ganzen Morgen\\
Greinst du mit vergnügtem Blicke,\\
Gleich als wär’ ein feistes Wildbret\\
Dir gegangen in die Stricke.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
4  Vi foriĝu! Vi atentu\\
bone pri la grego ŝafa,\\
por ke ĝi ne damaĝiĝu\\
sur la vintra kampo grafa.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
4  Mach dich fort, du brauner Schlingel,\\
Sieh mir fleißig nach den Schafen,\\
Daß sie nicht zu Schaden gehen\\
Auf dem Winterfeld des Grafen!”
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
5  Diris tiu: “Jes, hieraŭ  )\\
estis nobla best’ kaptata;\\
volas la sinjoro Gero\\
ja, ke estu ĝi rostata.”
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
5  Eggi, in der Tür sich wendend:\\
“Meister Fulk, ihr habt’s geraten:\\
Gestern war’s; ein Edelmarder,\\
Und Herr Gero will ihn braten.”
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
6 „Malamegas li la Falkon,”\\
diris la forĝisto tiam,\\
„batis Sakso Sakson plie\\
ol la Frank’ ĝin faris iam.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
6 “Geh, du Gauch! - Er grollt dem Falken”,\\
Sprach der Schmied; “wohl mag er lästern;\\
Härter als uns je der Franke\\
Schlug der Sachs den Sachsen gestern.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
7  Kiel hundo infektita\\
de rabio nobelulo\\
nobla estis forlasata\\
pro malam’ de maliculo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
7  Wie man einen wutverdächt’gen \\
Hund erhängt am nächsten Aste,\\
Ward ein Edler preisgegeben,\\
Weil ein Bösewicht ihn haßte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
8  Ho fiera Falk’! Troviĝas\\
pli fidela kor’ neniu!\\
Tie li mem venas! Vidu,\\
kiel afliktiĝis tiu!”
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
8 Stolzer Falk! Vom Wald zur Weser\\
Wird kein treures Herz gefunden! -\\
Doch da ist er selbst: - o Imma,\\
Wie verhärmt in wenig Stunden!”
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
9  Venis jen Elmar’; Dithelmo\\
post li kun ĉevalo paŝis; -\\
Tiu ĉi koleron sian\\
kaj la larmojn ne malkaŝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
9  Elmar kam; der greise Diethelm\\
Schritt ihm nach mit finsterm Mute; -\\
Zorn und Tränen in den Augen,\\
Führt’ er eine weiße Stute.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
10  Jen Elmaro: „Majstro Fulko,\\
vin pri lasta servo peti\\
volas mi. Bonvolu firmajn\\
ferojn sur la hufojn meti.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
10  Sprach der Falk: “Des letzten Dienstes\\
Meister Fulko, magst du pflegen:\\
Spute dich, mit Weiheworten\\
Feste Eisen aufzulegen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
11  Vi klopodu, bonajn ferojn\\
fari nun per arto via\\
por ĉi tiu besto; longa  )\\
estos ja vojaĝo mia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
11  Spute dich, du kluger Meister,\\
Feste Eisen, gute Eisen\\
Aufzulegen meinem Tiere,\\
Denn wir haben weit zu reisen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
12  Estas tiu ĉi ĉeval’ ne\\
la plej nobla, la plej bela;\\
sed por la voj-akompano  )\\
estas ĝi la plej fidela.”
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
12  Weit zu reisen, Meister Fulko!\\
Drum von all den edlen Rossen\\
Nicht das beste, doch das treuste\\
Wählt’ ich mir zum Fahrtgenossen.”
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
13  Jen la viron, la ĉevalon\\
mute la forĝist’ rigardis;\\
tiam metis li la feron\\
en la karbojn, kiuj ardis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
13  Stumm und traurig sah der Alte\\
Auf den Mann und auf das Fohlen;\\
Dann, sein Werkgerät ergreifend,\\
Fuhr er durch der Esse Kohlen;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
14  Kolerege li ĝin batis,\\
ke l’ amboso muĝis ĝeme,\\
ke la fundamentoj bruis\\
kaj la traboj kantis treme.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
14  Und mit zornig wüsten Schlägen\\
Schlug er, daß der Amboß stöhnte,\\
Schlug er, daß die Balken sangen\\
Und das Grundgemäuer dröhnte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
15  Plie batis li la feron,\\
ĝis fajreroj elŝpruciĝis,\\
ĝis la arde ruĝa stango\\
kiel vermo ekkurbiĝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
15  Flammen stoben, Funken spritzten;\\
Härter hieb der Schwerergrimmte,\\
Bis des Erzes glühe Stange\\
Wie ein Wurm sich wand und krümmte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
16  Sed subite por ĉagreno\\
sinkis lia man’, li metis\\
la martelon suben kaj la\\
feron en angulon ºetis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
16  Plötzlich aber sank die Rechte,\\
Und, erfaßt von wildem Jammer,\\
Warf er auf den Herd das Eisen,\\
In den Winkel Zang’ und Hammer.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
17  Mi ne povas fari tion!\\
Vi ne devas nin forlasi!\\
Pro fiulo tia danda\\
ni vin vidu nun forpasi?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
17 “Nein, ich kann, ich kann nicht, Elmar;\\
Nein, du kannst, du kannst nich gehen!\\
Um den Wiedehopf, den Gecken,\\
Sollen wir dich scheiden sehen?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
18  Ni forlasas niajn diojn,\\
ni, de l’ praa kredo anoj;\\
kiel ni lin, nin malamas\\
tiu dio de l’ kristanoj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
18  Sind noch Götter? Unsre Götter\\
Zürnen, weil wir sie verlassen,\\
Und der weiße Gott der Christen,\\
Den wir hassen, muß uns hassen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
19  Nur se pentos ni la krimon,\\
kun armilo en la mano,\\
kaj kun li repaciĝinte,\\
- tiam helpos nin Votano.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
19  Büßung heischt der große Frevel!\\
Erst versöhnt an heil’gen Stätten,\\
Muß das Volk die Wehr ergreifen,\\
Und - der Alte wird uns retten.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
20  Lastan nokton en ŝtorm-bruo\\
li de l’ nordo tratiriĝis.\\
u li ne koleru? - Kial\\
ni al li malfideliĝis?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
20  Letzte Nacht in Sturmesbrausen\\
Fuhr er zürnend her vom Norden:\\
Sollt’ er nicht? Warum, wir Toren,\\
Sind wir untreu ihm geworden?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
21  Antaŭiru vi, Elmaro!\\
Sekvos ni al la batalo!\\
Ree flirtu unufoje  )\\
nia flago kun ĉevalo!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
21  Elmar, bleib! Geh vor, wir folgen;\\
Zieh dein Schwert: wir werden siegen!\\
Einmal noch im roten Banner\\
Laß das weiße Fohlen fliegen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
22  Kion spertis vi, por ni ja\\
malhonoro estis tio!\\
Ĉu ne aŭdis vi hieraŭ\\
la alvokon ĉe l’ tilio?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
22  Elmar, bleib! Was dir geschehen,\\
Schande ist es, Schmach uns allen;\\
Gestern, an der Linde, hörtest\\
Du den Zuruf nicht erschallen?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
23  Venĝi tiun malhonoron,\\
staras ni ĉe via flanko.\\
Estas fortaj ni, ni rompos\\
la armilojn de la Franko.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
23  Wir, der Werkmann und der Bauer,\\
Stehn zu dir, den Schimpf zu rächen:\\
Hünen, die wie Haferhalme\\
Frankenspeere spielend brechen;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
24  Duraj estas niaj manoj,\\
la kirasojn ni dismetos;\\
la rajdantojn kun ĉevaloj\\
ni en la marĉejojn ºetos.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
24  Harte Hände, die in Scherben\\
Schild und Panzerrock zerschlagen;\\
Felsennacken, die den Reiter\\
Samt dem Roß zum Sumpfe tragen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
25  Niaj malamikoj, tiuj\\
Frankoj, ja ne estas viroj!\\
Danci ili bone povas,\\
dandaj estas kavaliroj!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
25  Und die Gegner? Immer lustig,\\
Reigenspringer, immer heiter,\\
Lockenkräusler, Salbenköche,\\
Zwölf ein Dutzend - und nichts weiter.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
26  Fiularo! Jam tro longe\\
ni toleris tiun fion!\\
Ni rebatu! Vidukindo,  )\\
la oldul’, li aŭdos tion.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
26  Welch Geziefer! Viel zu lange \\
Litten wir’s; auf, uns zu wehren!\\
Klirrt das Land, der graue Kämpe,\\
Widukind, er wird es hören.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
27  Trompis nin la Frankoj, diris\\
ili, ke li kristaniĝis,\\
laca de la batalado,\\
kaj ke li jam entombiĝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
27  Täuschung ist es, Frankenfabel,\\
Daß der Held, im Kampf ermattet,\\
sei verzagt zu Kreuz gekrochen\\
Und im Wessagau bestattet.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
28  Ĉe l’ Vezero, en arbaro,\\
tie kuŝas li dormante,\\
kun soldatoj kaj ĉevaloj,\\
sian tagon atendante.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
28  Niederwärts im Weserwalde\\
Schläft er nur im hohlen Steine,\\
Schlachtbereit mit Roß und Mannen,\\
Harrend, daß sein Tag erscheine.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
29  Ofte, nokte, dum tempesto\\
vekis li kunulojn siajn.\\
Ĉu li aŭdis en la bruo\\
voĉojn lin vokantajn iajn?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
29  Oft, wenn nachts die Wetter tosen,\\
Weckt er seine Schwertgesellen:\\
Riefen nicht des Waldes Wipfel?\\
Mahnten nicht des Stromes Wellen?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
30  Kaj malsupren al la Lipo,\\
supren al Vezer’ li iras:\\
’Estis jam tro frue’ tiam\\
reveninte li sopiras.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
30 Dann hinauf die blaue Weser,\\
Dann hinab die blanke Lippe,\\
Und 'zu früh, zu früh' erseufzend\\
Kehrt er heim zur düstern Klippe.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
31  Pensas mi, ke estas tempo.\\
Se l’ popolo sin starigos\\
ĉie en Saksuj’, li tiam\\
venos kaj nin liberigos.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
31  Falk, mir deucht, jetzt ist die Stunde.\\
Hebt sich nur mit Waffenschalle\\
Reisig Volk in allen Gauen,\\
Kommt er und befreit uns alle.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
32  Scias mi ja armilaron,\\
arte de nanar’ faritan,\\
glavojn kaj kirasojn ŝtalajn,\\
en la mont’ akumulitan.  )
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
32  Heergeräte weiß ich liegen,\\
Kunstgebilde kluger Zwerge,\\
Stahlgewand und alte Schwerter\\
Aufgehäuft im nahen Berge.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
33  Lasu soni vi la kornon!\\
Sekvos al venĝovoko\\
la popolo de proksima\\
ka de malproksima loko.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
33  Laß das Bauernhorn erklingen!\\
Folgen wird dem Racherufe\\
All das Volk im Lederschurze,\\
All das Volk von Kamp und Hufe.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
34  Kaj trairos jena krio\\
kiel fajro tra l’ kamparo:\\
Venas la kunbatalantoj,\\
venas ili ar’ post aro!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
34  Zündend, schnell wie Heidefeuer,\\
Wird der Schrei die Welt durchfahren:\\
Ja, sie kommen, traun, sie kommen,\\
Schildgenossen, Schar auf Scharen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
35  Kiu riskas, tiu venkas!\\
Nur meritas la liberon,\\
kiu ĝin aŭdacas gajni\\
kaj ne perdas la esperon.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
35  Schlechte Menschen, schlechte Zeiten:\\
Allen wird, was sie verdienen,\\
Und die Freiheit nur den Wackern,\\
Die der Freiheit sich erkühnen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
36 Venkis foje en batal’ ni;\\
helpis nin Votano tiam:\\
Tian egan sango-fluon\\
oni vidis ja neniam.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
36  Können wir’s? Ich sah’s am Süntel;\\
Zu uns stand der alte Woden:\\
Solch ein Tag! Des Blutes Ströme\\
Rissen Furchen in den Boden.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
37  Ne hezitu ni! Kuraĝon!\\
Ne bridante la koleron\\
batos ni la malamikojn\\
kaj regajnos la liberon.” -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
37  Nur ans Werk! Erst recht im Zorne,\\
Werden wir die Welschen schlagen,\\
Wie am Osning sie den Vätern\\
Und am Süntel uns erlagen.” -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
38 “Arde vi ja fantazias,\\
Fulk’, respondis jen Elmaro,\\
“blanka kiel neĝ’ sur mont’ ja\\
estas via kaphararo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
38  Elmar sprach: “Welch glühe Kohlen\\
Fulk, im alten Kopf dir brennen!\\
Schnee auf einem Feuerberge\\
Ist dein Silberhaar zu nennen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
39  Kara Fulk’, ĉu kredas vi, ke\\
nunaj homoj tuj vekiĝas\\
je la voko al batal’, ke\\
ili entuziasmiĝas?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
39  Trauter Fulk, die Welt ist kühler!\\
Machst du heiß das Blut der Schnecke?\\
Glaubst du, das ein Ruf die Träumer\\
Rasch vom Rat zur Tat erwecke?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
40  Kvankam la popol’ koleras,\\
emas iri al batalo,  )\\
la nobelular’ preferas\\
malstreĉiĝi en domhalo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
40  Zwar die Menge grollt, sie hätte\\
Lust zum Zausen und zum Zerren,\\
Doch erschlafft auf ihren Höfen\\
Dehnen sich die Edelherren.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
41  Spertis mi kuraĝon ties,\\
kiam estis en danĝero\\
mi hieraŭ! Regas ilin\\
timo nur kaj malespero.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
41  Ihren Mut erprobt ich gestern!\\
Als ich stand in Not und Fährde,\\
Zagten sie, wie vor des Waldes\\
Grauhund zagt die Lämmerherde.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
42  Kiuj ne kuraĝis levi\\
por mi antaŭ tribunalo\\
unu manon, ĉu ĉi tiuj\\
prenos glavon por batalo?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
42  Blöde, die das Herz nicht hatten,\\
Eine Hand für mich zu heben,\\
Werden die zum Schwerte greifen,\\
Wenn es geht auf Tod und Leben?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
43  Vol’ kaj far’ ĉe ni disegas,  )\\
estas ni tro hezitemaj;\\
murdas la faradon tio,\\
estas ni nur parolemaj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
43  Zwischen Mögen und Vollbringen\\
Liegt bei uns des Zauderns Öde\\
Und ein Sumpf; ein Tatenmörder\\
Ist der Sumpf der deutschen Rede.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
44  Kiel ĝemas la amboso\\
sub martelo-batoj viaj,\\
grumblas ni, sed sin ne movas\\
pugnoj kaj piedoj niaj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
44  Fulk, wohl mag dein Amboß ächzen\\
Unter schweren Hammerschlägen;\\
Dennoch hält er still; wir murren,\\
Ohne Faust und Fuß zu regen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
45  Se en Saksaj viroj fluus\\
varma sang’ tra ĉiu vejno,\\
ne surtretus iu Frank’ ĉi\\
tiun flankon de la Rejno.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
45  Pochten alle Männerherzen\\
Heiß wie deines, warm wie meines,\\
Kein vermeßner Frankensporen\\
Klirrte noch diesseits des Rheines:
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
46  Havas ni malmolajn manojn,\\
estas ni ja defendemaj;\\
sed ni estas malrapidaj\\
kaj ne estas daŭrigemaj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
46  O wir haben harte Hände,\\
Unser Leib ist Wall und Mauer;\\
Doch wir schleichen träg zu Werke,\\
Und im Werke fehlt die Dauer.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
47  Nur batali volas Sakso,\\
bati kaj ne militadi,\\
kaj returni poste hejmen\\
por en la arbar’ ĉasadi.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
47  Nicht zum Kriege, nur zum Kampfe\\
Zieht der Sachse; schnell zu schlagen,\\
Ist sein Sinn, um heimzukehren\\
Und daheim den Hirsch zu jagen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
48  Unu tagon, ne pli longe\\
daŭris ties ir’ milita,\\
ĝis la provianto estis\\
formanĝita kaj trinkita.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
48  Länger lag er nie zu Felde,\\
Als er nicht den Pfühl entbehrte,\\
Als im Sack der Haferkuchen\\
Und der Trunk im Lägel währte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
49  Ne pro malamik-potenco\\
- nin riproĉus jen alia:\\
Vi malvenkis pro malsaĝo\\
propra kaj kolero dia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
49  Schelten würd’ ich, spräch ein Fremder,\\
Was ich scheltend von uns spreche:\\
Nicht des Feindes Macht, uns beugte\\
Göttergrimm und eigne Schwäche.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
50  Tial la danduloj fine\\
estas kontraŭ ni venkintaj,\\
tial nin la dancemuloj\\
estas lukte subigintaj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
50  Darum hat der Lockenkräusler\\
Zehnmal uns im Kampf bezwungen,\\
Darum hat der Reigenspringer\\
Auf den Boden uns gerungen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
51  Volus mi batali sange,\\
se mi povus; nur espero\\
restas ja al ni, ni devas\\
ĝin elteni kun kolero.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
51  Fragst du, was ich möchte? Waten,\\
Waten bis ans Knie im Blute!\\
Was ich muß? Zu hoffen raten,\\
Ob mit Grimm und finsterm Mute.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
52  Nia malamik’ armile\\
pretas por nin ree kapti,\\
nur atendas ŝancon por nin\\
kiel ĉe Verdeno - bapti..  
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
52  Erzbewehrt an Ems und Lippe\\
Harrt der Feind in hellen Haufen,\\
Fertig zu willkommner Arbeit,\\
Wie bei Verden - uns zu taufen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
53  Jam tro multe da nobela\\
kaj kampula sango fluis,\\
kaj tro multajn agrojn ja la\\
malamikoj jam detruis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
53  Schon zuviel ist edlen Blutes,\\
Warmen Bauernbluts geflossen,\\
Fruchtlos; schon zuviel der Äcker\\
Sind zerstampft von fremden Rossen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
54  u ekbruligite ardu\\
ree kortoj kaj kabanoj?\\
u suferu la malsaton\\
ree niaj kamparanoj?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
54  Sollen wieder Hof und Hütte\\
Glühn in roten Flammensäulen?\\
Soll der hagre Wolf, der Hunger,\\
Wieder durch die Dörfer heulen?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
55  Tro kuraĝa ul’ kuregas\\
furioze en fiaskon,\\
laŭ berserka maniero;\\
saĝa viro portas kaskon.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
55  Dreister Griff gebührt dem Dreisten,\\
Doch ins Tolle stürmt ein Toller;\\
Berserkbrauch ist, nackt zu kämpfen,\\
Klugen Manns, in Helm und Koller.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
56  Homa saĝo ne utilos,\\
kaj la dioj ja decidas;\\
pasis ja la pasinteco,\\
la estonton mi ekvidas.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
56  Mag der Rat der Götter walten,\\
Menschenwitz kann wenig frommen:\\
Fulk, das eine ist gewesen,\\
Und das andre seh’ ich kommen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
57  Lasu iri min! Al mi nun \\
restas je l’ disiĝa horo\\
nur manplen’ de hejma tero;\\
mi ĝin portas sur la koro.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
57  Laß mich gehn! - Von Hof und Heimat\\
Blieb mir heut am Scheidetage\\
Nichts - als eine Handvoll Erde,\\
Die ich auf dem Herzen trage.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
58 Fulk’, nun faru vi, pri kio  )\\
mi vin petis!” - Kaj ĝemante,\\
pale la forĝisto paŝis\\
al la forĝo-forno lante.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
58  Fulk, nun tu, was ich gebeten!” -\\
Auf den Wangen Leichenblässe\\
Stand der Schmied, und schmerzlich stöhnend\\
Trat er langsam an die Esse;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
59  Forĝis la hufo-ferojn\\
ilin per martel’ frapante,\\
najlis ilin sub la hufojn\\
vortojn de dezir’ flustrante:
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
59  Pochte, hielt und pochte wieder;\\
Endlich schritt er aus der Pforte,\\
Und die Eisen unterschlagend,\\
Raunt’ er leise Wünschelworte:
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
60 Kara ĉevaleto,firma\\
estu la huffero-kvaro,\\
kiun mi farinta estas:\\
Jen la beno de Donaro!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
60 “Frommes Rößlein, kluges Rößlein,\\
Eisen vier will ich dir legen,\\
Feste Eisen, gute Eisen:\\
Das ist Donars Hammersegen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
61 Rekte iru, kiam iras\\
hejmen vi aŭ tra arbaro;\\
La malbon’ forestu fore:\\
Jen la beno de Donaro!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
61 Geh zu Holz und geh zu Hause,\\
Immer geh auf graden Wegen;\\
Weit, was unhold ist, entweiche:\\
Das ist Donars Hammersegen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
62 Se rompiĝos viaj kruroj,\\
rekuniĝu la ostaro,\\
kaj fermiĝu viaj vundoj:\\
Jen la beno de Donaro!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
62 Ward dir Weh und ward dir Wunde,\\
Blut zu Blute soll sich regen,\\
Bein zu Beine soll sich fügen:\\
Das ist Donars Hammersegen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
63 Kara ĉevaleto, servu\\
vi fidele al Elmaro!\\
Portu lin al la feliĉo:\\
Jen la beno de Donaro!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
63 Trag den Reiter, treues Rößlein,\\
Allem Glücke gern entgegen,\\
Trag ihn hin und trag ihn wieder:\\
Das ist Donars Hammersegen!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
64 Fartu bone!” - Jen la Falko:\\
“Mi vin dankas, majstro pia!\\
Akompanos min spiritoj\\
bonaj sur vojaĝo mia. -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
64 Falk, nun fahre!” - Drauf der andre:\\
“Habe Dank, du frommer Meister!\\
Bürgen sind mir deine Wünsche,\\
Mit mir fahren gute Geister. -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
65 Nun adiaŭ vi, Dithelmo!  )\\
Premu ambaŭ miajn manojn!\\
Laste vi de mi salutu\\
kore la samideanojn!  )
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
65 Nun hellauf, du alter Knabe,\\
Diethelm, komm, nimm beide Hände,\\
Beide und die letzten Grüße,\\
Die dem Heimatland ich sende.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
66 u vi ploras? Dolorigas,\\
vidi maljunulan ploron!\\
Devas ni nun adiaŭi!  -\\
Falkoj havas fortan koron.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
66 Weinst du gar? Es ist so bitter,\\
Alte Augen weinen sehen!\\
Falkenart ist starkes Mutes,\\
Falkenart - jetzt mußt gehen!  )
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
67 Tion, kion vi promesis\\
iam al patrino mia,\\
tenis vi. u nin arbitre\\
agu Frank’ sur korto nia?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
67 Was der Mutter du verheißen,\\
Hast du brav und treu gehalten. -\\
Mit mir willst du? Soll der Franke\\
Auf dem Hof nach Willkür schalten?
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
68 Vi ja scias, ke laŭjuĝe\\
reĝa iĝis korto nia;  )\\
povas esti, ke en tiu\\
jam ekloĝis Franko fia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
68 Weißt du doch, zu Königseigen\\
Ist das Falkennest gesprochen\\
Und der kahle Königserbe\\
Morgen schon hineingekrochen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
69 Viajn larmojn vi sekigu\\
kaj ne tro malĝoja estu!\\
Ke mi hejmen venos iam,\\
ni esperu kaj vi restu!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
69 Laß den greisen Kopf nicht sinken,\\
Diethelm, trockne deine Zähren;\\
Bleib und tu, was recht und hoffe,\\
Wie ich hoffe, heimzukehren! -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
70 Diru vi, Imin’, al via\\
kara sinjorino ion -\\
Ne - mi estas eksterleĝa -\\
Diru vi al ŝi nenion!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
70 Imma, deiner holden Herrin\\
Neig’ ich mich, sie ist mir teuer;\\
Sag ihr, - nein, nichts sag ihr, Immaĉ,\\
Bin ich doch ein Vogelfreier!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
71 Nur transdonu tiun ringon,\\
memorigu ŝin ĉi tio!\\
Mian glavon ŝi konservu,\\
ĝis - min hejmen lasos dio.”
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
71 Nimm das Schwert, den Ring hier, Imma;\\
Sag, der Ring sei zum Gedenken,\\
Sag, das Schwert sei zum Bewahren,\\
Will ein Gott mir Heimkehr schenken!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
72 Li forrajdis, dum la vento\\
tra l’ siring-arbedoj iris;\\
falis ties lastaj beroj,\\
la foliojn ĝi forŝiris.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
72 Jetzt von hinnen!” - Durch den Flieder,\\
Der das Rasendach beschirmte,\\
Fuhr der Wind; die letzten Beeren\\
Fielen, und das Laub verstürmte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
\\
2
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
\\
2
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
73 Staris ĉe l’ malhela rando\\
de l’ arbaro junulino,\\
ĉe filikoj kaj rubusoj,\\
apud iu alta pino,
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
73 Wo am Waldesrand der Tannen\\
Dunkle Äste talwärts schwanken,\\
Stand verhohlen eine Jungfrau\\
Zwischen Farn und Brombeerranken,
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
74 en profunda pripensado\\
kaj klininte kapon sian;\\
malsekigis fridaj gutoj\\
blankan toloveston ŝian.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
74 Regungslos, gekreuzt die Hände,\\
Vorgebeugt, in tiefem Sinne;\\
Tropfen wehten, kalte Tropfen\\
Auf ihr Kleid von weißem Linnen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
75 Ĉu ŝi estis elirinta\\
el la ĉerk’? u estis tiu\\
el mizeraj la animoj,\\
kiuj ĉirkaŭvagas, iu?
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
75 War sie aus dem Sarg gestiegen?\\
War die stille, marmorbleiche\\
Von die Armen, die da wandern,\\
Friedlos selbst im Friedensreiche? -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
76 Kaj senmove ŝi rigardis\\
la forĝejon tie tiam;\\
enaere supreniĝis\\
jen la fumo kiel ĉiam.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
76 Starren Auges sah sie nieder\\
Nach der Schmied’ am Erlenhage;\\
Wirbelnd in die grauen Lüfte\\
Stieg der Rauch wie alle Tage;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
77 Kiel ĉiam ĉe l’ ĉielo\\
grizaj nuboj buliĝadis,\\
tra la valo rivereto\\
susurante trafluadis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
77 Und wie alle Tage rollten\\
Oben dunkle Wolkenbälle,\\
Und wie alle Tage rauschte\\
Durch das Tal des Baches Welle;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
78 Kiel ĉiam martelado \\
sonis el la malproksimo;  )\\
sed - subite elbuŝigis\\
mutan krion ŝi de timo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
78 Und wie alle Tage dröhnten\\
Hammerschläge weit im Grunde;\\
Doch - jetzt fuhr sie auf, ein kurzer\\
Jammerschrei erstarb im Munde.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
79 Staris viroj jen, ĉevalon\\
tenis iu ĉi bridilo;\\
surseliĝis la alia\\
kaj forrajdis en trankvilo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
79 Vor der Schmiede Frau’n und Männer;\\
Einer hielt ein Roß am Zügel,\\
Einer nahm es, und hindannen\\
Ritt er sacht am Heidehügel,
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
80 Vidis ŝi fermiĝi post li\\
la arbaron; ŝi lin mute\\
adiaŭis, tiam sian\\
manon svingis ŝi salute.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
80 Einsam, waldwärts: Busch und Bäume\\
Sah sie hinter ihm sich schließen;\\
Stumm, den Finger an der Lippe,\\
Winkte sie ein letztes Grüßen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
81 Levis ŝi la manojn, kantis\\
ŝi mallaŭte: “Mia kara,\\
fartu bone, ho amiko,\\
kor-amiko jam multjara!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
81 Dann, die Hände hochgehoben,\\
Sang sie leise: “Selig fahre, \\
Der da fährt, des Herzens stiller\\
Trautgesell seit manchem Jahre!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
82 Tie, kien iras tiu,\\
tie estu paco tia,\\
kia regis, kiam estis\\
sur la Ter’ la filo Dia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
82 Wo er walle, wo er wohne,\\
Weile Friede, wie da weilte,\\
Da die Reine des genesen,\\
Der der Welt die Wunden heilte.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
83 Tiu, kiu savis nian\\
mondon, gardu de danĝero\\
Lin; en sia graco helpu\\
tiun Li sur fremda tero;
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
83 Der der Welt die Wunden heilte,\\
Möge sein in Gnaden pflegen,\\
Mög’ im fernen fremden Lande\\
Ihn geleiten und umhegen;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
84 Se nun tiu forvojaĝas,\\
ĉu tra landoj, ĉu sur maro,\\
akompanu lin survoje\\
la ĉiela anĝelaro.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
84 Ihn umhegen und geleiten,\\
Daß er gute Herberg finde;\\
All die Hüterschar des Himmels\\
Sei ihm holdes Fahrtgesinde;
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
85 Akompanu lin fidele\\
la Sinjoro de l’ ielo,\\
kies gvidon iam fidis\\
la popol’ de Izraelo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
85 Sei ihm treuer Weggenosse,\\
Der Tobias’ Sohn gen Meden\\
Und zurück zu Herd und Hufe\\
Führte durch Gebirg und Öden!
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
86 Kaj vi Sankta Virgulino,\\
vi benita, kiu, kiam\\
plendis pri mizero iu,\\
ne rifuzis helpi iam:
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
86 Und du Hochgebenedeite,\\
Die zu helfen nie versagte,\\
Wenn ein Herz voll Harm und Sorge\\
All sein stummes Weh dir klagte:
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
87 Surgenue, plore mi vin\\
petas, virgulino kara:\\
Gardu lin, li estas mia\\
koramiko jam multjara!” -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
87 Hehre Frau, zu deinen Füßen\\
Weint die Jungfrau: selig fahre,\\
Der da fährt, des Herzens stiller\\
Trautgesell seit manchem Jahre!” -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
88 Sinkis ŝi sur la genuojn,  )\\
falis teren gutoj larmaj,\\
blovis tra la abiaro\\
brizoj de aŭtun’ malvarmaj. -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
88 Kraftlos sank sie auf die Knie,\\
Tränen, bittre Tränen rannen,\\
Und des Herbstes kühle Schauer\\
Rauschten durch die finstern Tannen. -
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
89 Iru nun, afliktulino!  )\\
Vin ekaŭdis ja anĝelo;\\
viajn petojn plore portos\\
tiu ĉi al la ĉielo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
89 Geh nun heim, du Kummervolle,\\
Deine Bitten, dein Klagen\\
Wird ein kleiner, lichter Engel\\
Weinend in den Himmel tragen.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
90 Enarbare la krepusko\\
interarbe ŝpinis retojn;\\
ŝanĝis la arbar-estaºoj  )\\
kaŝe inter si sekretojn.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}
90 Tiefer Wald! Von Stamm zu Stamme\\
Wob die Dämmrung graue Fäden,\\
Und die Bäume und die Tiere\\
Wechselten geheime Reden.
\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
91 Ekparolis jen la pigo:\\
„Ĉu vi vidis, ke Elmaro\\
tra l’ arbaro rajdis sole,\\
sen ĉasisto, sen hundaro?“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
92 Diris la garol’: „Ho ve, vi\\
fia birdo de l’ hadeso,\\
lin, la mortmalsananan viron,\\
ĉirkaŭflugis vi sen ĉeso.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
93 Rubekolo vokis laŭte:1)\\
„Estas birdo mi libera,\\
vivas mi ekstere, estas\\
li libera-leĝekstera!“2)
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
94 Jen pice’: Ŝanceliĝante\\
li sur la ĉevalo sidis;\\
kaj la reĝa mesaĝisto\\
kun malico lin priridis.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
95 Diris kverk’: „Li pensis, ke li\\
kiel mi enradikiĝis\\
firme, sed pli forta estas\\
ruz’, al kiu li subiĝis.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
96 „Plejmaljuston devis sperti\\
tiu ĉi plej pia viro;\\
la kuraĝ’ lin ne protektis“,\\
diris melo kun suspiro.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
97 Diris urs’: „Min ne afliktas,\\
se li spertas nun amaron;\\
li mortigis mian onklon,\\
kiu regis la arbaron.“ 
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
98 Diris lupo: „Se ĉeestus\\
tuta parencaro mia,\\
baldaŭ kuŝus sur la tero\\
nur ostar’ kaj jako lia.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
99 Ridis vulpo: „Mi tre ĝojas,3)\\
kiam miaj kontraŭuloj\\
sin disŝiras kaj dismordas;\\
longe vivas la riduloj!“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
100 Erinac’, sin buligante,\\
diris: „Vi friponoj fiaj,\\
la arbaron vi putrigas\\
ja per putraj vortoj viaj.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
101 „Estas falka maniero“, \\
diris tiam la buteo,\\
„spite ĉiam al la spito,\\
malgraŭ vundoj, malgraŭ veo.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
102 Korvo diris: „Lin kondukos\\
lia vojo al Danio;\\
neĝo falos sur la vojon,\\
longa vojo estas tio.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
103 Flustris sorpo: „Se li havus\\
vergon el branĉaro mia,\\
forto sorĉo lin sekure\\
gvidus sur vojaĝo lia.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
104 Kantis merl’: Ĉe lia kort’ mi\\
loĝis bone. Kion miaj\\
kuzoj diros revenontaj\\
el la sud’ al nestoj siaj?“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
105 Pego jen: „Sekretajn runojn\\
legis mi sub arboŝelo.\\
Ke li baldaŭ venu hejmen,\\
ke lin gardu la ĉielo!“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
106 Kantis la alaŭdo: „Por lin\\
tuj saluti, kiam estos\\
burĝoninta la sambuko,\\
mi dumvintre hejme restos.“ –
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
107 Trankviliĝis; tra l’ betulo\\
flustris kaj trablovis io\\
tre mallaŭte, kvazaŭ sonĝe;\\
sed ne kompreneblis tio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
108 Susuretis tra l’ fragmito\\
riveretaj ondoj flue:\\
„Valen glitu al la Neto\\
kaj de tie plu kaj plue,
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
109 ke malhelpu lian fuĝon\\
la virinoj de l’ Vezero!1)\\
Devas resti tiu, kiu\\
apartenas al hejmtero.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
110 Gufo aŭdis en rokfendo,\\
en soleco, kolerante,\\
funde en la brustplumaron\\
sian bekon enborante.2)
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
111 „Kia bruo pro la ulo!\\
Kia stulto estas tio!\\
Por ĉi tiu ĝusta estas1)\\
ja nur sia opinio!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
112 Estas sane sin deteni\\
de la propra opinio.\\
Pensu kiel la fortuloj!\\
Estas pli utila tio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
113 Kio estas justo? Estas\\
ĝi ja nur potenca volo;2)\\
kiel branĉo en la ŝtormo\\
fleksas sin sub ĝi homkolo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
114 Libereco estas, plaĉon\\
kaj plezuron nur sentante\\
cedi al fremdula volo,\\
pri la propra rezignante.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
115 Ĉar utile estas, kuri \\
kun la trup’ de l’ potenculoj,\\
nur tra malfermitaj pordoj,3)\\
ĉiam kun la sekvantuloj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
116 Amo, am’ al proksimulo?\\
Furiozo estas tio!\\
Amas mi nur la malamon; \\
Am’ ja estas fimanio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
117 Plezurigas plej damaĝo!4)\\
Estis ja konsola tio,\\
kiel ambaŭ sin dishakis,\\
pro kolero, pro envio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
118 Ho envi’, vi dolĉa knabo!\\
Ho koler’, vi rava ulo!\\
Enviulo estas pia,\\
milda estas kolerulo!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
119 Nur disŝiru reciproke\\
vian haŭton, vian veston!\\
Per la plumoj elŝiritaj\\
povos ŝtopi mi la neston.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
120 La maljuna enviulo\\
grumblis plu kaj ridis fie:\\
„Fanfaronu nur, vi homoj!\\
Saĝaj vi ne estas plie!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
121 Nek instruis de l’ katedro\\
min prior’ de monaĥejo,\\
nek mi sidis ĉe la patroj\\
sur la benko de lernejo.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
122 Stultaj estas vi, malmulton\\
ja ekkonas homracio;\\
mi. la birdo de Minervo,\\
havas multe pli da scio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
123 Estas mi ja la plej saĝa\\
el la bestoj sur la Tero,\\
kiuj pensas kaj baraktas\\
daŭre kontraŭ mortdanĝero.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
124 Ĉiam faras ni la ĝuston, \\
ne nin provu malpravigi!\\
Se l’ moral’ ne estas ĝusta,1)\\
devas vi ĝin alĝustigi.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
125 Via virto? Vi fiuloj!\\
La alian trompas ĉiu,\\
ĉu per multekosta robo\\
aŭ kitel’ sin vestas iu.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
126 Vi hodiaŭ estas gajaj,\\
sidas kune en konsento;\\
morgaŭ vi disputos, blovos\\
inter vi malvarma vento.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
127 Estas vi bonkoraj, amas,\\
laŭdas unu la alian;\\
morgaŭ vi ekhavos ree\\
inter vi kverelon fian.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
128 Via hom-amemo estas\\
artifiko emocia;\\
gravas ja nur la satigo\\
de l’ bezono materia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
129 Se mi manĝis malsufiĉe,\\
al najbar’ mi iras mia; \\
nur pirolo stulta restas\\
sidi nur sur branĉo sia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
130 La patruj’ por mi malgravas,\\
gravas bona pred’. Se ie\\
ĉase mi atingas tion,\\
estas mia hejmo tie.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
131 Ami la patrujon? Estas\\
ja plej stulta amo tia!\\
Tiu tiel forpelata\\
estis el patrujo sia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
132 Min ridigas malfortuno.\\
For ĉi tiujn revemulojn!\\
Plej malamas mi ja tiujn \\
stultajn entuziasmulojn!“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
133 Fine li silentis, nur tra l’\\
arbopintoj vent’ suspiris;\\
el tertruoj kaj rokfendoj\\
nokta fiular’ eliris.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
134 Bluaj-ruĝaj nuboj en la\\
okcidento kumuliĝis\\
kiel muroj de kastelo,\\
ĉar la sun’ jam malleviĝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
135 Kie inter montoj krutaj\\
riveret’ malsupren fluis,\\
tie tra l’ vesper-silento\\
hufo-bato klake bruis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
136 La ĉevalo penis garde\\
la rajdanton suben porti,\\
kvazaŭ scius ĝi, ke devus\\
tiu viro baldaŭ morti.1)
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
137 Valen plu! El lia vundo2)\\
ruĝa sango subeniĝis,\\
gutis peze sur la selon\\
kaj envente rigidiĝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
138 Valen plu al la Vezero!\\
Preskaŭ ne videblis io. \\
Jen elstaris tra l’ nebul’ la\\
turo de Dektritilio.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
139 La eterna lampo brilis\\
tra krepusko de l’ vespero;\\
ĉe la pordo la rajdanto\\
svenis,  sinkis al la tero.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
\\
                      4
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
140 En la monaĥejo flagris\\
torĉo-lumoj kaj lumiĝis\\
la vizaĝoj de l’ monaĥoj,\\
kiuj ege afliktiĝis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
141 Staris ili en la  ĉelo\\
ĉirkaŭ viro tre vundita,\\
antaŭporde ĉe ĉevalo \\
lia de servist’ trovita.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
142 Zorge estis li metita\\
jen sur pelt-kovrita lito;\\
li apenaŭ spiris, estis\\
pala kiel mortigito.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
143 Plu elfluis lia sango\\
tra la jak’. Ĉu mort-anĝelo\\
iris jam tra la trankvila,\\
sombra monaĥeja ĉelo? -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
144 Diris la abat’: „Konataj\\
Ŝajnas al mi trajtoj tiaj\\
kaj staturo ties, se ne\\
trompas min okuloj miaj.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
145 Tiam estis li fortega,\\
freŝe en junec’ floranta,\\
kolerante noble, kiel\\
Sankta Mikael’ ardanta.“
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
146 Vido jen: „Mi estas certa\\
- se ne konas tiu iu -,\\
ke de l’ Akcipitra kort’ la\\
Falk’ nomatas estas tiu.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
147 Kiam antaŭ kelkaj tagoj\\
portis mi al Badurado\\
la leteron de l’ abato,\\
vidis mi lin dum ĉasado.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
148 Estas li. Vestita estis\\
li per kamizolo tia;\\
cervo kuŝis antaŭ li kaj\\
ĉirkaŭ li hundaro lia.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
149 Estis li afabla, al mi\\
manĝon kaj trinkaĵon donis;\\
montris li al mi la vojon,\\
ĉar li tiun bone konis.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
150 Sed li estas eksterleĝa\\
adoranto de Votano,\\
kaj pro tio akuzita\\
de Akena kortegano.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
151 „Regu pac’ en monaĥejo“,\\
diris tiam la abato,\\
„Devas agi ni kun tiu\\
laŭ postul’ de l’ karitato!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
152 Bedo, helpe de Ajlrato\\
flegu lin laŭ la regulo\\
Hipokrata, ni aliaj\\
preĝu por la malsanulo!
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
153 Ili nun malsupren iris\\
al la ejo de la ĥoro;\\
„El profundoj!“ Larm’ ruliĝis\\
sur la vangon de l’ prioro. -
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[-2em]
\begin{my-verse}
154 Ho Elmaro, mizerulo!\\
Ĉu vi trovos savon tie?\\
La monaĥoj de l’ konvento\\
arte vin ja flegos pie.
\end{my-verse}
&
\begin{my-verse}

\end{my-verse}
\\[0.4em]

{\itshape \small Traduko de la Germana
poemo ``Dreizehnlinden, Kapitel 11, Vogelfrei''
de {\scshape Friedrich Wilhelm Weber}
(Frederiko Vilhelmo Vebero,
$\ast$1813-12-25~--~$\dagger$1894-04.05)
en Esperanton de {\scshape Manfred Retzlaff}
($\ast$1938-11-04).

\vspace{1em}
Arg-958-1930 (2015-04-06 22:32:58)
}
&
{\itshape \small Verkinto de tiu ĉi
Germana poemo estas {\scshape Friedrich
Wilhelm Weber} (Frederiko Vilhelmo Vebero,
$\ast$1813-12-25~--~$\dagger$1894-04.05).

\vspace{1em}
Arg-958-1929 (2015-04-06 22:38:36)
}
\\

\end{longtable}
\end{document}
